٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٧ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى- اتلاف

محقق حلّى‌در اين باره مى‌گويد:

هنگامى كه يك گروه، فردى را به قتل برسانند، ولىّ مقتول مخيّر است كه همه را قصاص كند و زيادى ديه هريك را نسبت به مقدار جنايت آنها به اوليايش برگرداند، يا برخى را قصاص كرده و بقيّه كه قصاص نشده‌اند ديه افراد قصاص شده را به مقدار جنايت خودشان بپردازند. در اين صورت اگر از ديه افراد قصاص شده چيزى باقى مانده باشد ولىّ مقتول بايد آن را بپردازد. (٢١)

محقق حلّى در قصاص اعضاى بدن نيز چنين گفته است:

همان طور كه در كشتن، قصاص است در نقص عضو نيز قصاص است. از اين رو اگر گروهى دست كسى را قطع كنند و يا چشم وى را بيرون آورند، آن شخص مخيّر است كه همه را قصاص كند و زيادى ديه هريك را نسبت به مقدار جنايت وى بپردازد، يا يك نفر را قصاص كند و باقيمانده آن افراد، ديه وى را بپردازند. تحقق اجتماع و اشتراك در جنايت و اتلاف به اين است كه همگى در تحقق يك عمل مثل قطع دست، شريك باشند. بنابراين اگر هر كدام به تنهايى يك قسمت از دست را قطع كند كه ديگرى در آن قسمت دخالت نداشته باشد، دست هيچ كدام از آنها قطع نمى‌شود. همچنين اگر دو نفر، يكى از رو و ديگرى از زير، شروع به بريدن كند تا به همديگر برسند، امّا هيچ يك از آن دو، قصاص به قطع دست نمى‌شود؛ چون هر كدام به تنهايى جنايتى را مرتكب شدند كه منجر به قطع نشده است، بنابراين هريك به مقدار جنايت خود قصاص مى‌شوند. (٢٢)

علامه حلّى (ره) نيز گفته است:

اگر دو نفر در اتلاف مباشرت داشته باشند، آن كه مباشرت او در تلف قوى‌تر و بيشتر بوده، در ضمان مقدم است. از اين رو اگر يكى از آن دو، شخصى را


(٢١) شرايع الاسلام، ج٤، ص٢٠٢.
(٢٢) شرايع الاسلام، ج٤، ص٢٠٢.