اشكال دوم: تقيه موجب مى‌شود تا به كلام امام اعتماد نشود؛ زيرا نسبت به هريك از فرمايش آنها احتمال تقيه بودن مى‌رود و از باب قاعده «إذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال» به هيچ يك از گفتار و رفتار ائمه (ع) نمى‌توان استدلال كرد.

پاسخ: اين اشكال در صورتى وارد است كه موارد تقيه معلوم نشود ولى چون موارد تقيه براساس قواعد و ضوابط تعيين شده در علم اصول قابل تشخيص است در نتيجه موارد تقيه معلوم است و زمينه براى اين اشكال باقى نمى‌ماند.

از سوى ديگر اصل اوّلى در اقوال و رفتار ائمه معصومين عدم تقيه است. پس در مواردى كه شك در تقيه داريم كلام آنها بر غير تقيه حمل مى‌شود.

اشكال سوم: تقيه با شجاعت و علم امام به زمان و مكان وفات خود منافات دارد؟

پاسخ اين اشكال خيلى روشن است؛ زيرا اوّلاً: تقيه ائمه هميشه ناشى از ترس و حفظ جان نبوده است و چه بسا براى حفظ جان ديگران و يا مصالح ديگر از جمله تعليم و بيان معارف و احكام الهى تقيه كرده‌اند.

ثانياً: برخى از متكلمان شيعى مانند سيد مرتضى بر اين باورند كه ممكن است ائمه به جزئيات زمان و مكان وفات خود علم نداشته باشند.

ثالثاً: اين اشكال بر تقيه مداراتى كه مورد بحث است، وارد نيست.

رابعاً: تقيه وظيفه شرعى است و ربطى به علم يا شجاعت امام ندارد.

بخش سوم

اشكالات بخش سوم (مربوط به شيعيان) نيز متعدد و بيشتر آنها تكرارى است. اهم آن‌ها عبارتند از:

اشكال اوّل: شيعيان، تقيه را از اصول دين دانسته‌اند و اين دروغ است.