گرفتم، جمعى پيمان شكستند و گروهى از دين خارج شدند و برخى به ستمكارى برخاستند. گويا سخن خداوند سبحان را نشنيده بودند: «سراى آخرت را براى كسانى برگزيديم كه خواهان سركشى و فساد در زمين نباشند و آينده از آن پرهيزكاران است». آرى، به خدا آن را خوب شنيده و حفظ كرده بودند اما دنيا در ديده آنها زيبا نمود و زيور آن، چشمهايشان را خيره كرد».

اين قسم از سخنان حضرت امير(ع)، حكايت از شيفتگى مردم براى بيعت با على(ع) به ولايت امر دارد و اين كه مردم متعهد شدند تا او را ولىّ امر خود قرار داده و در تمامى امورى كه به ولىّ امر امت مربوط مى‌شود از او اطاعت كنند. ولى در كلام مذكور هيچ دلالتى بر اينكه اين بيعت، شرطى شرعى براى فعليّت ولايت على(ع) و يا شرط وجوب اطاعت مردم از حضرت باشد، وجود ندارد.

بله! ذيل كلام حضرت «زمانى كه براى امر ولايت قيام كردم، گروهى پيمان شكنى كردند...»، دلالت مى‌كند كه شكستن بيعت و نقض عهد، كارى قبيح و نارواست و از اراده برترى جويى و فساد در زمين و از شيرينى دنيا و آراستگى آن در چشمان اين افراد، ناشى شده است و بدون شك حرام است و به همين سبب با پيمان شكنان جنگ كردند. دلالت اين سخن بر وجوب وفاى به بيعت و عدم جواز شكستن آن تمام است.

٢ ـ در خطبه‌اى كه در مورد بيعت ايراد كرده‌اند، فرموده‌اند:

أيّها الناس إنّكم بايعتمونى على ما بويع عليه من كان قبلي، و إنّما الخيار للناس قبل أن يبايعوا، فإذا بايعوا فلا خيار لهم، و إنّ على الامام الاستقامة وعلى الرعية التسليم، و هذه بيعة عامّة من رغب عنها رغب عن دين الاسلام واتّبع غير سبيل أهله، و لم تكن بيعتكم إيّاي فلتة وليس أمري و أمركم واحداً، إنّى أريدكم للّه‌ و أنتم تريدونني لأنفسكم؛ (٢)

«اى مردم شما بر همان امرى با من بيعت كرديد كه با اشخاص قبل از من بيعت شد. اختيار و انتخاب براى مردم، قبل از اقدام به بيعت است، هنگامى كه بيعت كردند

(٢) تمام نهج البلاغه، خطبه ٤١، ص٤١٠.