فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٨ - نماز مسافر در كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
با رسول خدا(ص) از مدينه به طرف مكه خارج شديم و پيامبر(ص) نمازها را دو ركعتى خواند تا اينكه برگشتيم. گفتم: پيامبر(ص) چه مدتى در مكه ماند؟ گفت: ده روز.
هر چند كوتاه خواندن نماز توسط پيامبر(ص) در مكه با اينكه در آنجا ده روز اقامت داشته، با برخى مذاهب اسلامى موافق است اما با مذهب امام مالك و همچنين مذهب اماميه مخالف است؛ زيرا قصد ده روز يكى از قواطع سفر و موجب تمام شدن نماز است. اين احتمال هم وجود دارد كه مدت اقامت پيامبر(ص)، دقيقاً ده روز نبوده بلكه ده روز عرفى بوده يامقدارى از ده روز تمام، كمتر بوده است.
آنچه تا به حال نقل شد رواياتى بود كه مسلم در صحيحش نقل كرده، اما رواياتى كه ديگران نقل كردهاند:
١٠. ابو داود از عمران بن حصين روايت كرده است:
در جريان فتح مكه همراه رسول خدا(ص) بودم. پس از فتح مكه حضرت هجده شب در مكه اقامت كردند و به جز نماز دو ركعتى نمازى نخواندند و مىفرمودند: اى مردم شهر، شما چهار ركعت بخوانيد كه ما مسافر هستيم. (٢٤)
صدور اين حديث درست است، اما اينكه در اين حديث آمده پيامبر(ص) در مدت هجده روزى كه در مكه بودند تنها نماز دو ركعتى خواندند با حديثى كه انس نقل كرد و گفت پيامبر(ص) ده روز در مكه اقامت كرد، معارض است.
به هر حال تأكيد پيامبر(ص) بر كوتاه خواندن نماز در طول اقامتش در مكه مكرمه ـ با اينكه آن حضرت در صدد تعليم احكام نماز براى اهل مكه بود كه گروه گروه به اسلام مىگراييدند، ـ دلالت مىكند كه كوتاه خواندن واجب است و گرنه نماز را تمام مىخواند ؛ زيرا تمام خواندن نماز با آموزش و تعليم احكام تناسب بيشترى دارد و در صورت تمام خواندن نماز، نماز امام با نماز مأمومين در كميت و كيفيت هماهنگ مىشد.
١١. ابن ماجه در سنن خود از عمر نقل كرده است:
(٢٤) سنن ابى داود، ج٢، ص١٠، شماره ١٢٢٩؛ و سنن ترمذى، ج٢، ص٤٣٠، شماره ٥٤٥.