فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٦ - معرفى كتاب «رؤيت هلال» سيد حسن فاطمى موحّد
ديدگاه آيتاللّه خويى و مشهور
نظر به اينكه بيشتر مباحث مطرح در رسالههاى اين مجلّد در تأييد يا رد ديدگاه آيتاللّه خويى است، ذكر نظريه ايشان در اينجا مناسب است.
ايشان بر اين فتوا بود كه اتّحاد و اشتراك آفاق در رؤيت هلال لازم نيست و اگر در نقطهاى از كره زمين رؤيت هلال ثابت شود، براى ساير نقاط كره زمين ـ چه آفاق متّحد، چه مختلف ـ نيز ثابت است به شرطى كه در قسمتى از شب ـ هر چند اندك ـ با مكان رؤيت متّحد باشند. در نتيجه، آن شب براى همه آن مناطق، شب اول ماه خواهد بود، بر خلاف ساير مناطق. مثلاً اگر در چين، هنگام غروب، هلال رؤيت نشود، ولى پس از گذشت پنج ساعت از شب در چين، هنگام غروب آفتاب ايران هلال رؤيت شود، از آنجا كه چين در شب با ايران مشترك است، آن شب براى چين نيز شب اول ماه خواهد بود.
وى معتقد بود آغاز ماه قمرى عبارت است از خروج ماه از تحت الشعاع خورشيد و چنين پديدهاى موضوعى تكوينى و نسبت به همه نقاط كره زمين مساوى است و «رؤيت هلال» نشانه آن است كه پيش از آن، ماه از تحت الشعاع خارج و در محدوده ماه جديد داخل شده است. بنابر اين «رؤيت»، طريق به واقع و كاشف از آن است نه اينكه موضوعيت داشته باشد.
ولى مشهور فقها بر آنند كه اگر رؤيت هلال در افقى ثابت شد، فقط براى ديگر آفاقى كه با افق مزبور متّحدند نيز ثابت است وبراى آفاقى كه با افق مزبور اتّحاد ندارند، ثابت نمىشود.
١٧. اختلاف البلدان في رؤية الهلال، تقرير درس آيتاللّه محقّق داماد (م ١٣٨٨)
اين رساله به قلم آيتاللّه جوادى آملى است. تعليقات حجة الاسلام على زمانى قمشهاى بر رساله نيز درج شده است.
١٨. كفاية رؤية الهلال في البلاد البعيدة، آيتاللّه مدنى كاشانى (م ١٤١٢)
١٩. رسالة حول مسألة رؤية الهلال، آيتاللّه حسينى طهرانى (م ١٤١٦)
مبسوطترين و مهمترين رساله اين مجلّد است. رساله مجموعهاى است از سه نامه علمى از علامه تهرانى به آيتاللّه خويى در نقد و تزييف نظر ايشان در رؤيت هلال و