فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٦ - نماز مسافر در كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
نمازش را تمام خواند استناد شود. با اين كه عثمان ساكن مدينه بود و به قصد سفر از مدينه خارج شده و به مكه آمده بود.
اما اين احتجاج درست نيست؛ زيرا عمل صحابى مادامى كه به حديث صحيحى از رسول خدا(ص) مستند نباشد، حجت نيست؛ زيرا تنها عمل معصوم حجت است نه عمل ديگران. علاوه بر اين، عمل عثمان موجب شد كه هياهويى عليه او بر پا شود و عده زيادى از صحابه آن را محكوم كنند، تا جايى كه عبداللّه بن مسعود گفت: «إنّا للّه و انّا إليه راجعون». مسلم از زهرى از عروة از عايشه روايتى نقل مىكند كه نشان مىدهد عثمان بدون دليل موجّه، نمازش را تمام مىخوانده است:
زهرى مىگويد:
به عروه گفتم: چرا عايشه نمازش را در سفر تمام خواند؟ گفت: او همانند عثمان، تأويل مىكرد. (٧٣)
اين روايت را ابن حزم در «المحلّى» نقل كرده و گفته است:
زهرى گفت: به عروه گفتم: با اينكه عايشه مىدانست خداوند نماز را در سفر دو ركعت دو ركعت واجب كرده، چرا نمازش را در سفر تمام خواند؟ پاسخ داد: عايشه اين كار را همانند عثمان كه در منى نماز را تمام خواند، تأويل مىكرد. (٧٤)
بنابراين اگر عثمان براى جواز تمام خواندن نماز در سفر دليلى داشت، مسلماً به آن استناد مىكرد و به تأويل پناه نمىبرد. اين نشان مىدهد كه كوتاه خواندن نماز در سفر متعيّن است، اما عثمان به دليلى خاص كه خودش مىداند نمازش را تمام خواند. برخى از كسانى كه تلاش كردهاند عمل خليفه و ام المؤمنين را توجيه كنند براى كار آنها عذرهايى تراشيدهاند. نووى گفته است: «علما در تأويلى كه عثمان و عايشه داشتهاند اختلاف نظر دارند:
(٧٣) شرح صحيح مسلم، ج٥، ص٢٠٢، كتاب صلاة المسافرين.
(٧٤) المحلى، ج٤، ص ٢٧٠.