فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٧ - نماز مسافر در كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى

از نگاه محققان، نظر صحيح اين است كه به اعتقاد عثمان وعايشه قصر و اتمام جايز بوده است از اين رو به اتمام كه يكى از دو طرف جواز است، عمل كرده‌اند».

اما اين سخن، تأويل محسوب نمى‌شود؛ زيرا اگر دليلى براى جواز اتمام وجود داشت، بايستى بدون هيچ تأويلى به آن استناد مى‌شد. از اين رو عمل خليفه و ام المؤمنين را به امور ديگرى تأويل كرده‌اند، از جمله:

«عثمان، امام مؤمنان و عايشه، مادر مؤمنان بوده است بنابراين آنها هر جا باشند گويى در منازل خود هستند.»

اين توجيه نيز درست نيست؛ زيرا براين توجيه كنندگان مخفى مانده است كه پيامبر از عثمان و عايشه به اين كار و سزاوارتر بوده است، پس چرا او همواره نمازش را در سفر كوتاه مى‌خواند؟

توجيه ديگر اين است كه «عثمان از مكه همسر برگزيده بود». اين توجيه هم به همان دليل قبلى، نادرست است؛ زيرا پيامبر(ص) نيز با همسرانش كه برخى اهل مكه بوده‌اند مسافرت مى‌كرد و در مكه نماز را كوتاه مى‌خواند.

در توجيه ديگر آمده است: «عثمان اين كار را به اين سبب انجام داد كه اعراب باديه نشين كسانى كه با او بودند گمان نكنند نماز هميشه در حضر و سفر دو ركعتى است».

اين توجيه هم به همان دليلى كه توجيهات قبلى نادرست بود، قابل مناقشه است؛ زيرا اين مسأله در زمان پيامبر(ص) هم وجود داشته، بلكه احكام نماز در زمان عثمان بيش از گذشته شناخته شده بود.

نووى توجيهات ديگرى هم كه براى فقيه قابل اعتماد نيست در شرحش بر صحيح مسلم (٧٥) آورده و جز توجيه اوّل، همگى را ابطال كرده است و توجيه اوّل نيز همچنانكه گذشت، توجيه درستى نيست.

با اين توضيح معلوم شد كه عمل عايشه، دليل جواز نمى‌شود؛ به ويژه كه او روايتى نقل كرده كه نماز در آغاز دو ركعتى تشريع شد چه در سفر و چه در حضر. آنگاه نماز در