فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣ - نماز مسافر در كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى
روايت ديگرى از امام صادق(ع) نقل شده كه نزول آيه در عمره قضا بوده است و جريان آن به اين شرح است كه رسول اكرم(ص) با مشركين شرط كرده بود كه در حال عمره اصحاب، بتها را از روى صفا و مروه بردارند. ولى عمره يكى از اصحاب به واسطه اشتغال ديگرى كه پيدا كرد به تأخير افتاد به طورى كه مشركين بتها را قبل از انجام عمره به جاى خود برگرداندند. در اين حال از آن حضرت پرسيده شد با اين كه آن صحابى هنوز عمره خود را به جا نياورده است، بتها را به جاى خود برگرداندهاند، تكليف چيست؟ در جواب اين آيه نازل شد كه سعى ميان صفا و مروه با وجود بتها روى آن مانعى ندارد و از آن پس مردم با همان حال، سعى مىكردند. (١٧)
همين سخن در مورد بحث ما هم صادق است؛ زيرا كوتاه خواندن نماز و تبديل نماز چهار ركعتى به دو ركعتى از امورى است كه مسلمانان تصور مىكنند نوعى ترك وظيفه واجب است و به همين دليل، از انجام آن خوددارى مىكنند. در اين شرايط آيه نازل مىشود كه: {و إذا ضربتم في الارض فليس عليكم جناح أن تقصروا من الصلاة } يعنى: «اگر سفر كرديد مانعى ندارد كه نماز را كوتاه كنيد» بر اين اساس، آيه نه دلالت بر وجوب قصر دارد و نه بر اباحه آن، بلكه در اين زمينه ساكت است.
تا اينجا روشن شد كه آيه بر هيچ يك از اقوال ياد شده دلالت ندارد. بنابراين چارهاى جز رجوع به سنت نيست.
ادله قائلين به وجوب كوتاه خواندن نماز:
روايات بسيارى در صحاح و سنن و مسانيد از پيامبر(ص) نقل شده كه قصر واجب است و پيامبر(ص) در كليه سفرهايش، نمازها را كوتاه مىخوانده است. اينك نمونهاى از آنها را در اينجا مىآوريم:
١. مسلم از عايشه، همسر پيامبر(ص) نقل كرده است كه گفت:
(١٧) مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج١، ص٢٤٠.