فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٠ - نماز مسافر در كتاب و سنت آیة الله جعفر سبحانى

در تفسير تبيان آمده است و در موارد متعددى در بسيارى از آيات نيز، اين واژه به معناى گناه آمده است. خداوند فرموده است:

{فمن حجّ البيت أو اعتمر فلا جناح عليه أن يطّوّف بهما } ؛ (١٠)

پس هركس حجّ خانه كعبه يا اعمال مخصوص عمره به جاى آورد باكى بر او(و گناهى) نيست كه سعى صفا و مروه، نيز به جاى آورد.

واژه «جناح» در قرآن، بيست و پنج بار تكرار شده و همه جا مراد از آن، گناه است .

٣. عبارت : {فليس عليكم جناح } جزاء جمله شرطيه بعدى است. گويى خداوند فرموده است: {ان خفتم أن يفتنكم الذين كفروا فليس عليكم جناح أن تقصروا من الصلاة } .

٤. منظور از «قصر» كم كردن عدد ركعات نمازهاى چهار ركعتى به دو ركعت است. ولى برخى «قصر» را به كاستن كيفيت و اوصاف نماز تفسير كرده‌اند؛ به اين معنا كه به مقتضاى شرايطى كه براى نمازگزار پيش مى‌آيد ركوع و سجود نماز به اشاره كردن تبديل شود و يا نماز به صورت سواره و يا در حال راه رفتن، اقامه شود، همانطور كه در مورد نماز خوف و كسى كه در تعقيب است و يا به اجبار همراه كسى است، چنين وارد شده است.

اين معنا از قصر در برخى روايات به ابن عباس و ابن جريج به نقل از ابن طاووس از پدرش، نسبت داده شده و ابوبكر جصاص در تفسيرش اين معنا را پسنديده است. (١١)

ممكن است از ظاهر سخنان سيد مرتضى در «الانتصار» (١٢) و قطب راوندى در «فقه القرآن» (١٣) نيز اين معنا استفاده شود.

اما آنچه ميان مفسران معروف است و از روايات امامان اهل بيت(ع) استفاده مى‌شود اين است كه مراد از قصر، كاستن از كميت و مقدار ركعات نمازهاى چهار ركعتى است.