فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٦٣ - فصل تأكيد مصنف(ره) در اينكه غرض از ايجاد ذات حقتعالى است

اگر فرض كنيم شما فاعل ايجاد و مصوّر و منظم عالم كائنات باشيد و در

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٣ ؛ ص١٣٦٣

ن حال بدانيد در بين تمام موجودات موجودى اتمّ و اكمل از وجود حقتعالى نيست‌

قطعا همين كمال و جمال و تماميّت او سبب در ايجاد و نظم شما مى‌شود زيرا پر

واضح است كه مقصود اقصى و مطلوب نهائى از هر فعلى بايد از نفس فعل و

مقدّمات مطلوب اشرف باشد بنابراين وقتى فاعل نفس حقتعالى بود و خود عالم به‌

تماميّت ذات و اكمليّت وجودش بود و اينكه كمالى فوق او و جمالى در حدّ

جمالش نيست لاجرم غايت ايجاد و غرض از آن همان ذات مى‌شود نه امر ديگرى و

بايد فعل و ايجادش را معلّل به همان ذات دانست.

و سپس مى‌فرمايد:

اين بيان همان است كه شيخ الرّئيس در تعليقات و حواشى خود فرموده و

عبارت ايشان چنين است:

اگر انسانى حقيقت واجب الوجود و كمال او را بداند و سپس درصدد نظم‌

دادن امورى باشد كه در طول وجود او بوده و بخواهد آن امور را بر مثال وجود اقدس او

كه عبارت از غايت نظام و كمال و نهايت رفعت و تمام است ترتيب دهد در حقيقت‌

غرض و داعى او از اين تنظيم همان واجب تبارك و تعالى است حال وقتى فاعل‌

اين نظام آفرينش ذات اقدسش بود و فرض اين است كه عالم است به اينكه خود

صرف وجود و محض كمال است و نيز مفروض اين است كه نظم آفرينش و بناء

خلقت بر تنظيم موجودات بر مثال ذات اقدسش مى‌باشد قهرا همان ذات او غرض و

غايت از ايجاد مى‌شود نه امر ديگرى. انتهى.

متن: « ٤٨٤، ٤٨٣، ٤٨٢ »