فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨٤ - دليل عقل بر اثبات صدور عقل

صورت و به مقتضاى اينكه « المركّب بما انّه مركّب يحتاج الى اجزائه» لاجرم اجزاء

قبل از آن مى‌بايست تحقّق يابند از اين‌رو جسم نيز نمى‌تواند صادر اوّل باشد.

و امّا هيولا: هيولا كه از آن به مادّه نيز تعبير مى‌كنند در صورتى كه داراى‌

صورت نباشد قوّه محض مى‌باشد پس در فعليّت محتاج بصورت است و بديهى است‌

بدون صورت فاعل نيز نمى‌تواند باشد پس چگونه مى‌توان آنرا صادر اوّل دانست و

حال آنكه صادر اوّل واجب است واسطه وجود ماسوا باشد.

و امّا صورت: صورت نيز براى صادر اوّل بودن شايسته نيست زيرا تعيّن و

تشخّص آن به هيولا وابسته است و بمقتضاى « الشّيئ ما لم يتشخّص لم يوجد»

مشخّص « بكسر خاء» كه هيولاست سابق بر آن مى‌باشد.

پس تنها موجود ممكنى كه ذاتا و فعلا به ممكن ديگرى محتاج نيست عقل‌

مى‌باشد كه فقط نيازش بواجب تبارك و تعالى است در نتيجه اثبات شد واحدى كه‌

صادر اوّل و واسطه ايجاد ممكنات ديگر است عقل مى‌باشد.

متن: « ٤٩٩ »