فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٧٤ - فصل اقسام فعل حقتعالى

تجزيه و تركيب‌

بالجسم: جارّ و مجرور، متعلّق به « عنوا » و « النّفس » و « عقل » هر دو معطوف‌

به آن هستند.

ذى سمك: مضاف و مضاف‌اليه، صفت براى « عقل » .

و جبروت: معطوف است به « الجسم » و همچنين است معطوفات بعدى.

كلّ: مضاف و مضاف‌اليهش محذوفست و تنوين در آن عوض از محذوف‌

مى‌باشد، مبتداء و « يشير » خبر آن است.

لام: به معناى « الى » است.

معنى واحد: صفت و موصوف.

كان: از نواسخ و « التّغيير » اسم آن و « فى تعبيرنا» خبر آن است.

ترجمه: در تقسيم اخير « تقسيم چهارم » از قسم اوّل به جسم و از قسم دوّم بنفس و

از قسم سوّم به عقل كه موجودى است رفيع الشّأن تعبير مى‌كنند چنانچه از عالم عقول‌

به جبروت و از عالم غيب به ملكوت و از عالم مثال به ملك و از نفوس فلكيّه و

ارضيّه به انوار اسفهبديّه نام مى‌برند.

و نيز اجسام فلكى و عنصرى را مظاهر براى نور الانوار و نور قاهر كه عالم‌

عقل است مى‌دانند.

البتّه تمام اين عبارات به يك معنا اشاره داشته و اختلاف تنها در تعبير ما

مى‌باشد بدون وجود اختلاف و تعدّدى در معنا.

شرح عربى: بالجسم و النّفس و عقل ذى سمك، اى رفعة ممّا هو الاكثر تداولا فى‌

لسان المشّائين.

و جبروت، هو عالم المعقول.

و ملكوت، بالمعنى الاعمّ و هو عالم الغيب جملة.

و ملكوت بالمعنى الاخصّ هو عالم المثال و يقال له الملكوت الاسفل‌

ايضا.