فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠٨ - آراء در تعريف قدرت و لوازم تعريفات

در نتيجه حقتعالى مفيض است و مفيض عين قادر مى‌باشد.

امّا عينيّت مفيض با قادر جهتش اين است كه نور وجود حضرتش كه عين‌

قدرت است عين مشيّت و شعور نيز مى‌باشد كه اين دو لازمه افاضه هستند چه آنكه‌

در تعريف قدرت صدر المتألّهين در شواهد الرّبوبيّه در اشراق چهارم ص [٣٩] طبع‌

حروفى چنين مى‌گويد:

قدرته افاضه الاشياء عنه لمشيّته الّتى لا يزيد على ذاته و هى العناية الازليّة

و علمه و هو نفس ذه العناية عبارة عن انكشاف ذاته بوجه يفيض منه الخيرات على‌

ذاته بذاته.

آراء در تعريف قدرت و لوازم تعريفات‌

براى قدرت دو تعريف مشهور و تعريف غير مشهور ديگرى نيز مى‌باشد.

امّا مشهور: اختلاف است در تفسير قدرت بين متكلّمين و حكماء و

هر كدام قدرت را بنحوى تعريف نموده‌اند كه لازمه‌اش با لازمه تعريف ديگر متغاير

مى‌باشد.

متكلّمين در تعريف قدرت گفته‌اند: قدرت چه در حقتعالى و چه در

ديگران عبارتست از صحّت فعل و ترك و به عبارت ديگر امكان صدور فعل يا ترك‌

آن را قدرت گفته‌اند قهرا لازم است مقدور در آنى از آنات از ذات منفك بوده تا

بتوان اين امكان را به آن اضافه داد چنانچه خود ايشان تصريح به اين لازمه نيز

نموده‌اند.

حكماء گفته‌اند: قدرت مطلقا عبارتست از اينكه فاعل در حالتى باشد كه‌

اگر بخواهد فعل را انجام و اگر نخواهد انجام ندهد.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايد تعريف صحيح دوّمى بوده و اوّلى باطل است زيرا

در تعريف اوّل قدرت به امكان تفسير شده و قدرت در واجب الوجود با امكان‌

سازگار نيست چه آنكه واجب الوجود من جميع جهات واجب است چه از حيث‌