عاشورا ريشهها، انگيزهها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٥ - ٣ سنّت زيارت اربعين
كربلا بعيد مىداند، ولى سخنان وى نشان مىدهد كه در زمان مرحوم علّامه مجلسى نيز اين نكته مشهور بوده است كه اهميت زيارت اربعين، به سبب زيارت شهداى كربلا و الحاق سرها به بدنها توسط امام زين العابدين عليه السلام بوده است.
در نتيجه با توجه به اين نكته كه اربعين فى حدّ نفسه امتيازى ندارد، آن گونه كه شبهاى جمعه و نيمه شعبان و ليالى قدر و عيدَيْن و عرفه، بر ساير ايام و ليالى امتياز دارند، بايد در اربعين امام حسين عليه السلام حادثه ويژهاى اتفاق افتاده باشد كه آن را از ساير روزهاى قبل و بعدش ممتاز ساخته باشد و اين جز با الحاق سرهاى شهدا به بدنهايشان و زيارت قبور شهدا توسط امام سجاد عليه السلام و كاروان همراه، نمىتواند باشد.
امّا مسأله بُعد مسافت و توقف طولانى مدت در شام كه اشكال عمدهاى براى تحقق چنين حادثهاى شمرده شده را مىتوان اينگونه پاسخ داد:
در كتابهاى متعددى آمده است كه روز ورود كاروان اسيران به شام، روز اوّل صفر بوده است كه پيش از اين به آن اشاره شد، و بنى اميه نيز آن روز را براى خود عيد قرار دادند. [١]
مرحوم حاج شيخ عباس قمى نيز مىنويسد: «شيخ كفعمى و شيخ بهائى و محدّث كاشانى گفتهاند: روز اوّل صفر، سر حضرت سيّدالشهداء را به شام آوردند و بنىاميه آن روز را عيد گرفتند و اندوه مؤمنان در اين روز تازه گرديد ...». [٢]
چنانكه گذشت كاروان اسيران نيز همراه با سرها وارد شام شدند؛ بنابراين، آنها روز اوّل صفر در شام بودند.
امّا زمان حضور آنان در شام، آنگونه كه سيّد در اقبال نوشته و آن را يك ماه دانسته است، بعيد به نظر مىرسد؛ زيرا نقل شده است كه پس از خطبههاى حضرت زينب و امام سجّاد عليهما السلام و تغيير اوضاع شام، كاروان اهلبيت عليهم السلام از يزيد اجازه گرفتند كه در شام عزادارى كنند و آنها به مدت چند روز مجلس عزا بپا داشتند تا آنكه به يزيد گفته
[١]. شهيد آيت اللَّه قاضى طباطبايى مىنويسد: در برخى از كتابهاى معتبر آمده است كه ١٥ ماه محرم اسرا را از كوفه حركت دادند و در حدود ده تا پانزده روز به شام رسيدند. (تحقيق درباره اربعين، ص ٢٣).
[٢]. نفس المهموم، ص ٢٣٩.