عاشورا ريشه‌ها، انگيزه‌ها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٦ - ٦- تنگناى اقتصادى مخالفان

٦- تنگناى اقتصادى مخالفان‌

يعقوبى- مورّخ مشهور- از حضرت رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله روايت كرده است، كه فرمود:

«اذَا بَلَغَ بَنُو أَبِي الْعَاصِ ثَلثِينَ رَجُلًا جَعَلُوا مَالَ اللَّهِ دُوَلًا وَ عِبَادَهُ خَوَلًا وَ دِينَهُ دَخَلًا

؛ آنگاه كه فرزندان ابوالعاص (پسر اميّه) به سى تن برسند، بيت المال را در انحصار خود قرار مى‌دهند و بندگان خدا را برده خويش، و دين خداوند را مايه فريب مى‌سازند». [١]

اين سه اصل پايه‌هاى حكومت‌هاى استبدادى است كه حكومت بنى‌اميّه بر اساس آن شكل گرفته است.

معاويه كه در سال‌هاى اوّل حكومتش با سياستى مزوّرانه پا به ميدان نهاد و با بذل و بخشش‌هاى فراوان و تظاهر به بردبارى و چشم‌پوشى از دشمنانش، سعى در به سازش كشاندن آنان داشت و به هر شكل مى‌خواست همگان در برابر حكومت او سر تسليم فرود آورند و يا حدّاقل سكوت كنند؛ پس از استحكام پايه‌هاى حكومتش سيماى واقعى خويش را نمايان ساخت و شديدترين فشارهاى اقتصادى را بر مردم بى‌نوا روا داشت.

وى با اين كه ثروت‌هاى عمومى و دارايى‌هاى كشور اسلام را به رايگان تقديم مواليان و نزديكان خويش مى‌كرد، با وضع مقرّرات سنگين اقتصادى نسبت به مخالفان خويش، چنان عرصه را بر آنان تنگ كرده بود كه بسيارى از مردم با فقر و فلاكت دست و پنجه نرم مى‌كردند.

او اين كار را براى اين انجام مى‌داد تا احدى به فكر قيام بر ضدّ او نيفتد. [٢]

اين سياست در دوران يزيد نيز ادامه يافت تا جايى كه نسبت به افرادى چون‌

[١]. تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ١٧٢ و شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج ٣، ص ٥٦.

[٢]. رجوع كنيد به: عقد الفريد، ج ٤، ص ٢٥٩.