عاشورا ريشه‌ها، انگيزه‌ها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٨ - ٨- تحميل بيعت يزيد بر مردم

امام عليه السلام فرمود: اين دروغ و بهتانى بيش نيست، آيا يزيد شراب‌خوار و عشرت‌پيشه از من بهتر است؟! [١]

بنابر نقل «ابن اثير» معاويه مدّتى در مدينه ماند تا سرانجام با تهديد صريح در حالى كه نظاميان با شمشيرهاى آخته و آماده اطراف مردم را در مسجد گرفته بودند، از آنان- غير از آن چهار تن- بيعت گرفت و سپس به سوى شام رهسپار گرديد. [٢]

با اين‌كه معاويه به حسب ظاهر از مردم شهرهاى مختلف براى يزيد بيعت گرفت و يزيد را به عنوان جانشين انتخاب كرد، ولى اين عمل به عنوان يكى از كارهاى بسيار زشت معاويه در خاطره تاريخ باقى ماند.

زشتى اين انتخاب تا آنجا بود كه- همچنان‌كه گذشت- حتّى در باور فردى چون «زياد» نمى‌گنجيد و به همين جهت به معاويه گفت، چگونه مردم را به بيعت فرد شراب‌خوار و ميمون‌باز دعوت كنيم؟

«ابن اثير» از «حسن بصرى» نقل مى‌كند كه گفت: معاويه چهار عمل انجام داد كه هر يك از آن‌ها براى تباهى او كافى بود، و آن‌گاه يكى از آن‌ها را چنين مى‌شمارد:

«وَاسْتِخْلَافُهُ بَعْدَهُ إِبْنَهُ سِكِّيراً خِمِّيراً يَلْبِسُ الْحَرِيرَ وَ يَضْرِبُ بِالطَّنَابِيرِ

؛ جانشين كردن فرزند بسيار مست و شراب‌خوار خود را كه لباس حرير مى‌پوشيد و به ساز و آواز مشغول بود». [٣]

به گفته يعقوبى- مورّخ مشهور- هنگامى كه به عبداللّه بن عمر پيشنهاد شد با يزيد بيعت كند، گفت:

[١]. الامامة و السياسة، ج ١، ص ٢١١- ٢١٢؛ الغدير، ج ١٠، ص ٢٥٠.

[٢]. مراجعه شود به: كامل ابن اثير، ج ٣، ص ٥١١ و عقد الفريد، ج ٤، ص ٣٧١- ٣٧٢.

[٣]. كامل ابن اثير، ج ٣، ص ٤٨٧ و الغدير، ج ١٠، ص ٢٢٥. معاويه خود بهتر از هر كس مى‌دانست كه يزيد شايسته اين جايگاه نيست؛ ولى عشق به فرزند و بقاى خلافت در اين خاندان، او را از پيروى حقّ بازداشت. از معاويه نقل شده كه مى‌گفت: «لَوْ لا هَوَاىَ في يَزِيدَ لَأَبْصَرْتُ رُشْدي؛ اگر عشق و علاقه به يزيد نبود، مى‌توانستم راه صحيح را تشخيص دهم!» (تذكرة الخواص، ص ٢٥٧ و رجوع كنيد به: مختصر تاريخ دمشق، ج ٢٨، ص ١٨).