عاشورا ريشهها، انگيزهها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٩ - ١٧- خطبهاى كه پايههاى كاخ يزيد را لرزاند
حديبيّه) و از مهاجران (از مكّه به مدينه) بود. او بزرگ عرب، شير بيشه نبرد، وارث دو مشعر، [١] پدر دو سبط رسول خدا، حسن و حسين بود؛ آرى؛ او جدّ من على بن ابىطالب عليه السلام است».
آنگاه امام عليه السلام فرمود:
«أَنَا ابْنُ فاطِمَةَ الزَّهْراءِ، أَنَا ابْنُ سَيِّدَةِ النِّساءِ
؛ من فرزند فاطمه زهرايم، من فرزند سرور زنان جهانم».
راوى اين حديث مىگويد: او همچنان به معرفى خود مىپرداخت، تا آنجا كه صداى مردم به گريه و ناله بلند شد و يزيد از آشوب و شورش مردم ترسيد، از اين رو به مؤذّن دستور داد كه سخن آن حضرت را قطع كند و اذان بگويد.
وقتى كه مؤذّن گفت:
«أَللَّه أَكْبَر أَللَّه أكْبَر»
امام عليه السلام فرمود:
«لا شَيْءَ أَكْبَرُ مِنَ اللَّهِ
؛ هيچ چيزى در عالم از خداوند بزرگتر نيست».
مؤذّن گفت:
«أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ»
امام عليه السلام گفت:
«شَهِدَ بِها شَعْري وَبَشَري وَلَحْمي وَدَمي
؛ مو، پوست، گوشت و خونم به يكتايى خدا گواهى مىدهد».
هنگامى كه مؤذّن گفت:
«أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ»
امام سجاد عليه السلام رو به يزيد كرد و فرمود:
«مُحَمَّدٌ هذا جَدّي أَمْ جَدُّكَ؟ يا يَزيدُ
؛ اى يزيد! اين محمد (كه به رسالت او گواهى داده شد) جدّ من است يا جدّ تو؟» اگر بگويى جدّ توست كه دروغ گفتهاى، و اگر جدّ من است (كه به يقين چنين است) پس چرا فرزندانش را به قتل رساندى؟
يزيد كه پاسخى نداشت، سراسيمه شد و از شورش مردم بيمناك گشت؛ لذا پس از پايان اذان فوراً به نماز ايستاد. [٢]
[١]. دو مشعر ممكن است يكى اشاره به عرفات و ديگرى به مشعرالحرام باشد.
[٢]. بحارالانوار، ج ٤٥، ص ١٣٧- ١٣٩؛ مقتل الحسين مقرّم، ص ٣٥٢- ٣٥٣. مطابق نقل مرحوم حاج شيخ عباس قمى، آن حضرت جملات ديگرى نيز در معرفى خود بيان كرد، از جمله فرمود: «أَنَا ابْنُالْحُسَيْنِ الْقَتيلِ بِكَربَلاءَ، ... أَنَا ابْنُ الْمُرَمَّلِ بِالدِّماءِ، أَنَا ابْنُ مَنْ بَكى عَلَيْهِ الْجِنُّ فِى الظَّلْماءِ، أَنَا ابْنُ مَنْ ناحَ عَلَيْهِ الطُّيُورُ فِى الْهَواءِ؛ من فرزند حسينم، همو كه در كربلا به شهادت رسيده؛ من فرزند كسى هستم كه به خونش آغشته شده، من فرزند كسىام كه جنيان بر او گريستند، من فرزند كسىام كه پرندگان در ماتم او نوحه و شيون كردند» (نفس المهموم، ص ٢٦١).