عاشورا ريشه‌ها، انگيزه‌ها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤١ - بخش سوم انگيزههاى قيام عاشورا

حقّى است كه در برابر پيشواى ستمگرى گفته شود». [١]

امام حسين عليه السلام نه تنها با سخنانش به افشاى جنايات بنى‌اميّه پرداخت كه با شمشير بر ضدّ آنان به مبارزه برخاست و تا پاى جان ايستادگى كرد و اين حركت خويش را «امر به معروف و نهى از منكر و اصلاح امور جامعه» ناميد و در بيان و سخنان خويش، به طور مكرّر از اين فريضه بزرگ ياد كرد، و با صراحت، يكى از انگيزه‌هاى حركتش را احياى همين امر مهم شمرد.

اكنون به مهمترين بخش از سخنان آن حضرت و يارانش، در اين مورد گوش جان مى‌سپاريم.

١- آن حضرت دو سال قبل از هلاكت معاويه، در ميان جمع زيادى از مهاجرين و انصار در سرزمين مقدّس «منا»، طىّ يك خطابه بسيار مهم، سرشناسان جامعه اسلامى آن روز را به سبب مسامحه و سهل‌انگارى نسبت به فريضه امر به معروف و نهى از منكر در اصلاح امور جامعه، مورد ملامت و سرزنش قرار داد و فرمود: چرا از نكوهشى كه خداوند نسبت به علماى يهود فرموده است پند نمى‌گيريد؟ آنجا كه فرمود:

«لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمْ السُّحْتَ»؛ چرا علماى يهود، مردم را از سخنان گناه آلود و خوردن حرام نهى نمى‌كردند. [٢] (از فساد و تباهى جامعه جلوگيرى نمى‌كردند).

آنگاه امام عليه السلام در ادامه چنين فرمود:

«وَ إِنَّما عابَ اللَّهُ ذلِكَ عَلَيْهِمْ، لِأَنِّهُمْ كانُوا يَرَوْنَ مِنَ الظَّلَمَةِ الَّذِينَ بَيْنَ‌

[١]. نهج البلاغه، كلمات قصار، حكمت ٣٧٤. براى آگاهى بيشتر از مراحل سه گانه امر به معروف و نهى از منكر رجوع شود به: جواهرالكلام، ج ٢١، ص ٣٧٤ به بعد.

[٢]. مائده، آيه ٦٣.