عاشورا ريشهها، انگيزهها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٢ - ج) تحريم ذكر فضايل على عليه السلام و جعل حديث درباره ديگران
در حالى كه آنان سرسختترين دشمنانند. آنان هنگامى كه روى بر مىگردانند (و از نزد تو خارج مىشوند) در راه فساد در زمين مىكوشند و زراعتها و چهارپايان را نابود مىسازند؛ (با اين كه مىدانند) خدا فساد را دوست نمىدارد. [١]
در حالى كه اين آيه مطابق سخن مفسّران درباره «اخنس بن شريق» منافق نازل شده است، كه در عصر رسول خدا صلى الله عليه و آله دست به جناياتى زد. [٢]
وى همچنين اعلام كرد آيه ٢٠٧ سوره بقره كه مىفرمايد:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ»؛ «برخى از مردم جان خويش را به خاطر خشنودى خدا مىفروشند». در وصف ابن ملجم (قاتل اميرمؤمنان عليه السلام) نازل شده است، (در حالى كه اين آيه درباره على عليه السلام در ماجراى ليلة المبيت نازل شده بود). [٣]
تمام اين تلاشها براى آن بود كه خطّ فضيلت علوى مورد ترديد مسلمانان قرار گيرد، و بغض و كينه جانشين آن شود تا در پناه آن، معاويه خطّ سياه اموى را كه از سرچشمه جاهلى سيراب مىشد، ترويج كند و به اهداف دنياطلبانه خويش برسد.
[١] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج ٤، ص ٧٣.
[٢] رجوع كنيد به: تفسير فخر رازى، روح المعانى، الدرّ المنثور، مجمع البيان و تفسير نمونه (ذيل تفسير آيات فوق).
[٣] آرى؛ اين آيه در عظمت فداكارى اميرمؤمنان عليه السلام نازل شده است. مطابق نقل مفسّران و مورّخان شيعه و سنّى اين آيه مربوط به ليلة المبيت يعنى آن شب است كه مشركان مكّه قصد داشتند رسول خدا صلى الله عليه و آله را در منزلش به قتل برسانند؛ و رسول خدا صلى الله عليه و آله به فرمان الهى بستر خود را ترك كرد و على عليه السلام آن شب به جاى پيامبر صلى الله عليه و آله خوابيد. صبحگاهان كه مشركان با شمشيرهاى آخته بر آن خانه هجوم آوردند، على عليه السلام را در آن جا يافتند و با اين فداكارى، رسول خدا از دست مشركان نجات يافت و از همانجا هجرت رسول خدا به سوى مدينه آغاز شد. بنابراين، آيه فوق درباره عظمت كار اميرمؤمنان عليه السلام كه با وجود خطر فراوان، شجاعانه و فداكارانه آن شب را در بستر رسول خدا صلى الله عليه و آله به سر برد، نازل شده است. (براى آگاهى از مصادر اين شأن نزول، رجوع كنيد به: تفسير نمونه، ج ٢، ص ٤٧، تفسير آيه ٢٠٧ سوره بقره).