از اصول اعتقادى دين اسلام است كه قرآن كريم و روايات پيامبر اسلام ٦ و امامان معصوم (ع) به صورت قطعى از آن سخن گفته‌اند. كسى كه معاد را باور نكند، از دين اسلام بيرون است و حكم مسلمانى بر او جارى نيست. همه اديان آسمانى از زندگى پس از مرگ خبر داده‌اند و بر اين اتّفاق دارند كه جهان سرانجامى دارد كه روز جزا و محكمه الهى است. مسلمانان با يقين به وحى الهى، معاد را از وعده‌هاى حتمى خداوند مى‌دانند و بر اين باورند كه وعده او تخلّف نمى‌پذيرد و بى‌گمان، روزى قيامت فرا مى‌رسد و ميزان عدل الهى به پا مى‌شود و به حساب خلايق رسيدگى مى‌گردد. اعتقاد به معاد از نظر اهميّت، پس از اصل توحيد جاى دارد.

هدف اصلى پيامبران آگاه ساختن مردم از مبدأ و معاد است. معاد از اجزاى مهم و متمّم خلقت است؛ زيرا بدون آن، خلقت، بيهوده و ناقص است (مؤمنون/ ١١٥). پيوند معاد با زندگى دنيا انكارناپذير است. اخبار معاد از پيشگويى‌هاى غيبى است كه جز از راه وحى و إخبار پيامبران راهى بدان نيست و يقين بر آن فراهم نمى‌آيد. از اين روى، اعتقاد به معاد وابسته به ايمان به وحى و نبوّت است (معاد، فلسفى/ ١/ ١١/ ١). متكلّمان مسلمان براى اثبات معاد، افزون بر ادلّه نقلى، از ادلّه عقلى نيز سود برده‌اند. يكى از دلايل مشهور عقلى اين است كه تكليف به اوامر و نواهى الهى، مستلزم وجود پاداش و كيفر است؛ امّا همه كيفرها و پاداش‌ها در دنيا جارى نمى‌شوند و بسيارى از گناهكاران و ستمگران در دنيا از رفاه و آسايش بهره‌مندند و در برابر، شمارى فراوان از مؤمنان پرهيزگار در دنيا به حال سختى و رنج‌اند. دادگرى خداوند ايجاب مى‌كند كه سرانجام، اينان به سزاى عمل خويش برسند و بدين سان، وجود سراى آخرت به اثبات مى‌رسد (دائرة المعارف فارسى‌، ٢/ ٢٧٩٩). ترسيم سيمايى روشن از چند و چون روز قيامت براى ما ممكن نيست و از اين رو، به آنچه در آيات و روايات آمده است، بايد بسنده كرد.

قيامت روزى است كه خداوند، همه آدميان- مؤمن و كافر و نيك و بد و امير و اسير- را دوباره زنده مى‌كند و به آنچه در زندگى دنيايى كرده‌اند، برمى‌رسد و نيكان را پاداش مى‌دهد و بدان را به كيفر مى‌رساند (معاد، فلسفى/ ١/ ١٤٧). اسرار