فرهنگ شیعه - خطيبي کوشکک، محمد و همکاران - الصفحة ٧٨ - اشاعره از مذاهب كلامى مسلمانان
مخزون» نيز مىگويند (الاصول من الكافى، ١/ ٨٧ و ١٨٩). كسى جز خداوند بدين نام راه ندارد و از آن آگاه نيست. بنابر برخى روايات، اين نام، باطن اسم اعظم خداوند است (همان). امامان معصوم (ع) در مقام دعا، مانند ديگر نامهاى خدا به اسم مستأثر نيز تمسّك جستهاند و براى حاجات خويش آن را به وساطت گرفتهاند (مفاتيح الجنان، ١٣٨؛ اقبال الاعمال، ٣/ ٢٠٤).
برخى صاحبنظران در اينكه چرا كسى از اسم مستأثر آگاه نيست، معتقدند نامهاى ديگر خدا در جهان ظهور يافتهاند؛ ولى اسم مستأثر ظهور نيافته است. برخى ديگر بر آناند كه اين نام نيز مانند ديگر نامها ظهور يافته است؛ ولى كسى از مظهر آن آگاه نيست (اسم مستأثر و وصيّت امام و زعيم اكبر، ٤٢ و ٤٣).
***
اشاعره: از مذاهب كلامى مسلمانان
اين مذهب كلامى، به علىّ بن اسماعيل (متوفّاى ٣٢٤ هجرى) مشهور به ابوالحسن اشعرى منسوب است و از مهمترين مذاهب كلامى اهل سنّت به شمار مىرود. نَسَب ابوالحسن به ابوموسى اشعرى مىرسد. او نخست بر مذهب معتزله بود؛ ولى از آن روى گرداند و حول و حوش سال ٣٠٠ ق. اصول مذهب خويش را بنيان نهاد و نظريّههاى كلامى خويش را در آثارى همچون الابانة عن اصول الدّيانة، مقالات الاسلاميّين، اللّمع و رسالة فى استحسان الحوض مطرح ساخت (تاريخ فلسفه در اسلام، ١/ ٣١٩). گفتهاند از دلايلى كه منجر به جدايى ابوالحسن اشعرى از معتزله شد، اين بود كه در مناظره با استاد خويش، ابوعلى جبائى، بسيارى از عقايد معتزله را با توحيد و عدل ناسازگار يافت. او بر آن شد تا ميان روش اصحاب عقل- يا معتزله- و اصحاب نص- يا اهل حديث- راه ميانهاى برگزيند تا از اين رهگذر عقايد دينى را از لغزشهاى كلامى مصون بدارد (تاريخ فلسفه در جهان اسلامى، ١/ ١٤٧) امّا به توفيق نرسيد. بدين سان، مىتوان گفت كه روش كلامى اشعرى، از هر دو مذهب وامهايى ستانده است. از آن رو كه روش اشعرى به كارگيرى عقل و استدلال و منطق را در اصول دين روا مىداند، با روش معتزلى همراه است و از آن رو كه ظاهر را بر باطن مقدّم مىدارد و