آنجا نوشته شده و ثابت است و خداوند همواره مى‌داند كه چه چيز دگرگون مى‌گردد و هر كس با چه رفتارى آينده خويش را رقم مى‌زند. بدين سان، بداء موجب تغيير علم الهى نمى‌شود. اين دست دگرگونى‌ها تنها به برخى عرصه‌هاى زندگى بشر همانند احكام شرعى يا اطاعت و گناه بندگان و يا سختى‌ها و تغيير در وقت مرگ انسان‌ها (اجل) تعلّق نمى‌گيرد؛ بلكه همه عرصه‌هاى زندگى فردى و اجتماعى انسان را مى‌پوشاند؛ چنان كه قرآن كريم به صورت مطلق مى‌فرمايد: «خداوند هر چه را بخواهد، محو يا اثبات مى‌كند و اصل كتاب، نزد او است.» (رعد/ ٣٩؛ الميزان‌، ١١/ ٣٧٧) ٤. اعتقاد به بداء در برابر باورى است كه ميان يهود رواج دارد. آنان معتقدند خداوند جهان را آفريده و هر پيشامدى را از پيش حتمى ساخته و سرنوشت انسان‌ها و سعادت و شقاوت آنان را تقدير كرده است و نمى‌تواند تغييرى به آن راه دهد.

انسان نيز دستى در تغيير سرنوشت خويش ندارد. قرآن كريم از اين عقيده يهود ياد كرده و فرموده است كه آنان معتقدند كه دست قدرت الهى بسته است.

آن گاه در پاسخ به آنان مى‌فرمايد: «دست خدا باز است و به هر كس بخواهد، مى‌بخشد.» (مائده/ ٦٤؛ التّوحيد، باب ٢٥/ ١٦٧) يهود با چنين باورى است كه هيچ تغييرى را در تكوين و تشريع جايز نمى‌دانند و نسخ شرايع و احكام را برنمى‌تابند (البداء فى ضوء الكتاب و السّنّة، ١٨). ٥. خداى متعال، دو گونه علم دارد:

يكى همان كه به فرشتگان و پيامبران و اولياى خويش مى‌بخشد. در اين علم هيچ تغييرى نيست؛ زيرا خداوند پيامبران و اولياى خويش را تكذيب نمى‌كند. معارفى كه خداوند در چارچوب نبوّت و رسالت به پيامبرانش مى‌دهد، از اين دست است.

دوم، علمى كه نزد خود او است و از علم غيب الهى است و كسى از آن آگاه نمى‌شود، مگر آنان را كه بپسندد. در تفسير آيه ٢٨ سوره جن آمده است كه پيامبر اسلام ٦ و امامان معصوم (ع) از اين كسان‌اند. بداء در اين گونه علم پديد مى‌آيد و جز شمارى از انبياء و اولياى الهى كسى از آن آگاه نيست (الاصول من الكافى‌، ١/ ١٤٧ و ٢٥٦؛ مصباح الهداية الى الخلافة والولاية، ٣١). گاه اولياى خدا، از وقوع تغيير و بداء در رخدادى آگاه نيستند يا