فرهنگ شیعه - خطيبي کوشکک، محمد و همکاران - الصفحة ١٢٤ - امامت
امام (ع) نقل كردهاند كه با زهرى كشنده و به دست عوامل خليفه در سال ٢٥٤ ق. و در شهر سامراء به شهادت رسيد. مرقد پاك آن حضرت در همان شهر جاى دارد (اثبات الوصيّة، ٢٠٥ و ٢٠٦؛ الانوار البهيّه، ٢٧٠).
***
امام حسن عسكرى (ع): يازدهمين امام شيعيان
نام مباركش حسن و فرزند امام دهم و سيزدهمين تن از چهارده معصوم (ع) است.
به سال ٢٣٢ ه. در مدينه متولّد شد و بيست و هشت- و به روايتى ديگر- بيست و نُه سال زندگى كرد. مادر ارجمندش حديث (سليل) نام داشت. از القاب مشهور او است: عسكرى و ابن الرّضا و كنيه گرامىاش، ابومحمّد است (مناقب آل ابىطالب، ٤/ ٤٥٥- ٤٥٣).
فضائل و مناقب:
امام حسن عسكرى (ع) نيز همانند ديگر امامان در خُلق و خوى و بزرگى و برترى، يگانه روزگار خويش بود. از احمد بن عبداللّه بن خاقان نقل كردهاند كه از قول پدر خويش گفته است: «اگر حكومت بنىعبّاس سرنگون شود، كسى در بنىهاشم همچون ابن الرّضا شايسته خلافت نيست به دليل فضيلت و عفّتى كه دارد و نماز و روزه و زهد و خُلق و خوى نيكى كه از حضرتش ديده مىشود.» (مصنّفات شيخ مفيد، ١١/ ٣٢٢ و ٣٢٣) مقام و منزلت علمى امام حسن عسكرى (ع) نيز چنان بود كه دانشمندان بزرگ معاصرش، سر به تعظيم و تسليم در پيشگاهش فرود مىآوردند و از محضرش بهرهها مىبردند (بحارالانوار، ٥٠/ ٢٦١).
امامت:
امامت امام حسن (ع) به نصّ پيامبر اسلام ٦ ثابت است. در روايتى مشهور آمده است كه پيامبر ٦ از يكايك دوازده خليفه خويش نام مىبرد و خليفه يازدهم را حسن بن على مىخواند (ينابيع المودّة، ٢/ ٥٥٤). در احاديث متعدّدى از امام هادى (ع) نيز حضرت حسن عسكرى (ع) به عنوان امام يازدهم تعيين شده است. آمده است كه امام هادى (ع) چند ماه پيش از شهادت، فرزند گرامىاش حسن (ع) را به عنوان جانشين خويش و امام شيعيان معرّفى كرد و گروهى از شيعيان را نيز به گواهى گرفت (اعلام الورى، ٣٥١). همچنين از امام هادى (ع) پرسيدند