زمين را بندگان صالح من به ارث مى‌بَرَند.» (انبياء/ ١٠٥) مضمون اين آيه در كتاب مقدّس، مزمور ٣٧ به چشم مى‌آيد (كتاب مقدّس، ٨٥٦). از اين حقيقت بر مى‌آيد كه بخش‌هايى از زبور هنوز در كتاب مقدّس وجود دارد و از تحريف دور مانده است (تفسير نمونه‌، ١٣/ ٥٢٠). يهوديان و مسيحيان خود معترف‌اند كه از ١٥٠ مزمور در عهد عتيق، تنها ٧١ يا ٧٣ مزمور را مى‌توان به داوود (ع) نسبت داد و ديگر مزامير در ساليان ديگر افزوده شده‌اند (قاموس كتاب مقدّس‌، ٨٠٠- ٧٩٦؛ تاريخ مختصر اديان بزرگ‌، ٢٧٩ و ٢٨٠). مزامير از آغاز تا انجام به صورت شعر است و بخش بزرگ آن به دعا و پرستش مى‌پردازد. مزامير را نمى‌توان مجموعه‌اى مدوّن از آموزه‌هاى الهيّاتى دانست. الهيّات مزامير، بيش‌تر بر حالت اعتراف و مبتنى بر حمد و ثنا است نه نظام‌مند و استدلالى. از اين رو، نمى‌توان با خلاصه كردن اين الهيّات يا بيان آن به گونه عينى، تصويرى درست از آن به دست داد. وانگهى، هر گونه جمع‌بندى مزامير، مشكلاتى بيش‌تر مى‌آفريند.

مزامير، مجموعه‌اى بزرگ از قطعات مستقل و مختلفى است كه براى اهداف گوناگون و در قرون متمادى نوشته شده‌اند.

فراهم آوردن تلخيصى از مزامير نه تنها كامل نمى‌نمايد كه از پاره‌اى جهات تصنّعى نيز جلوه مى‌كند (دائرة المعارف كتاب مقدّس‌، ١٩٦). اين همه، حكايت از آن دارد كه كتاب زبور فعلى را نمى‌توان يك كتاب شريعت و كاملًا آسمانى پنداشت.

***

زيارت اهل قبور

وقتى انسان، كسى را از دست مى‌دهد كه با او پيوندى- خونى، عاطفى، دينى و جز آن- دارد، پيوسته به مناسبت‌هاى گوناگون از او ياد مى‌كند و در بزرگذاشتش مى‌كوشد. اين بدان رو است كه مرگ، راه ملاقات جسمانى را بر آنان مى‌بندد و بازماندگان به ديدار معنوى بسنده مى‌كنند، فرد يا افرادى بر سر مزار شخص از دست رفته مى‌روند و مراسمى به يادش بر مى‌گزارند و گرامى‌اش مى‌دارند. اندوه در فراق عزيزان و همايش بر سر مزارشان، سنّتى همگانى است. شايد بتوان آن را از فطرت آدمى دانست و از اين رو، منع او از اين كار، دشوار است. با اين همه، زيارت‌