فرهنگ شیعه - خطيبي کوشکک، محمد و همکاران - الصفحة ١٧٤ - پيامبران الوالعزم
انسانى و اخلاقى متصفاند؛ صفاتى كه لازمه رهبرى انسانهايند؛ همانند شجاعت، سياست، ذكاوت، حكمت، شكيبايى و زيركى. هيچ انسانى در اين عرصه به پاى آنان نمىرسد (همان، ٣٤). انكار پيامبران، كفر و فسق و زندقه محسوب مىشود.
پيامبر اسلام ٦ حقّانيّت پيامبران پيش از خويش را تصديق كرده است و بدين روى بر مسلمانان نيز واجب است آنان را تصديق كنند. ايمان به كتابهاى آنان نيز واجب است؛ امّا نه كتابهايى كه تحريف شده و هم اكنون در دست مسيحيان و يهوديان است (همان، ٣٧).
نبوّت و رسالت:
واژه «رسول» به معناى پيامآور است. براى «نبى» دو معنا برشمردهاند. اگر از ريشه «نبأ» باشد، به معناى كسى است كه حامل خبرى مهمّ است و اگر از ماده «نبو» باشد، به معناى كسى است كه مقامى والا دارد. نبى، فرشته وحى را در خواب مىبيند و در بيدارى، تنها صداى او را مىشنود؛ امّا رسول، در خواب و بيدارى فرشته وحى را مىبيند (اصول كافى، ١/ ١٧٦). بنابراين، ميان نبى و رسول رابطه عموم و خصوص مطلق برقرار است؛ بدين معنا كه هر رسولى، نبى است؛ ولى هر نبىاى رسول نيست. پيامبران، داراى مقام نبوّت نيز هستند؛ امّا هر نبىاى داراى مقام رسالت نيست (علم اليقين، فيض كاشانى/ ١/ ٣٦٩- ٣٦٦). شريعت برخى پيامبران، مناسك پيامبران پيشين را نسخ مىكند و برخى شريعتها، شريعت پيشين خود را كامل مىسازند. شريعت حضرت محمّد ٦ متمّم و مجدّد آيين حنيف حضرت ابراهيم (ع) است (نحل/ ١٢٦). قرآن كريم، شريعت اسلام را كامل و اتمام نعمت مىداند و مىفرمايد: «امروز، اسلام را به عنوان آيين شما پسنديدم.» (مائده/ ٣)
شمار پيامبران:
خداوند، رسولان را از ميان انبياى خويش برگزيده است.
شمار رسولان، از انبياء كمتر است. شمار انبياء را ١٢٤ هزار دانستهاند كه از ميان آنان ٣١٣ تن، رسول نيز هستند (آموزش عقائد، ٢/ ١٠٥).
پيامبران الوالعزم:
قرآن كريم از پيامبران الوالعزم به بزرگى ياد مىكند.
آنان پنج تناند: نوح، ابراهيم، موسى، عيسى (ع) و حضرت محمّد ٦. پيامبران الوالعزم داراى كتاب و شريعتى مستقلّاند و ديگر پيامبران از آنان پيروى مىكنند.