گوناگون است. آنان كه در دنيا اهل ورع و پرهيزگارى‌اند، داراى مقامات والا و درجات برترند (سجده/ ١٩؛ اسرار الآيات‌، ٢١٧؛ پيام قرآن‌، ج ٦/ ٣٤٦). جنّة النّعيم، جنّة الخلد، جنّة القرار، جنّة عدن، جنّة المأوى و جنّة الفردوس نام‌هاى درجات بهشت‌اند (اللّئالى الاخبار، ج ٤/ ص ٣٤٨). از برخى آيات و روايات مى‌توان دريافت كه بهشتيان در بهشت تكامل مى‌يابند و از اين رو، جايگاه آنان در بهشت، تغييرپذير است. (تكامل در جهان آخرت) (ر. ك.

پيام قرآن‌، ٦/ ٣٦٣) امام على (ع) براى رسيدن به بهشت شرايطى را بر شمرده است كه عبارت‌اند از: شناخت امامان معصوم (ع) و پيروى از آنان (نهج البلاغه‌، خ ١٥٢ و ١٥٦)، پيروى نكردن از هوا و هوس (همان، خ ١٧٦)، استوار ماندن بر حق (همان، خ ١٧٦ و ١١٩)، تكبّر نورزيدن (همان، خ ١٤٤ و ١٩١)، ارج نهادن به واجبات و فرائض (همان، نامه ٢٧؛ خ ١٦٧ و ١٩٠)، بهره‌بردارى درست از دنيا (همان، حكمت ١٣١)، وارستگى از گناه (خطبه ١٤٤)، انجام فرائض (نامه ٢٧، خطبه ١٩٠ و ١٦٧) و تقوا (خطبه ١٩١).

***

بيعت: پيمان وفادارى‌

به معناى پيمان وفادارى با پيامبر ٦، امام (ع) يا حاكم اسلامى است. اين واژه از ريشه «بيع» است. واژه «بيع» در اصل به اين معنا است كه خريدار و فروشنده كالا براى نشان دادن ايجاب عقد بيع دست راست يكديگر را بفشارند (كتاب العين‌، ٢/ ٢٦٥؛ المصباح المنير، ١/ ٨٧ و ٨٨).

در جاهليّت رسم بود كه پس از خريد و فروش، دو طرف معامله براى نشان دادن قطعيّت معامله و تأكيد بر لزوم آن، كف دست راست خود را بر كف دست ديگرى مى‌زدند و اين كار را «بيعت» يا «صفقه» مى‌خواندند. همچنين، چون مى‌خواستند به حاكمان و رؤساى قبيله خويش اعلام وفادارى و فرمانبردارى كنند، با دست راست خويش، دست راست آنان را مى‌فشردند. به دليل شباهت اين كار، با آنچه در معاملات مى‌كردند، نام اين را نيز بيعت نهادند (مقدّمه ابن خلدون‌، ٢٠٩).

اندك اندك معناى بيعت تحوّل يافت و از آن، پيمان و تعهّد وفادارى و فرمانبردارى را اراده كردند، نه نشانه ظاهرى‌اش را.

معناى شايع بيعت در قرآن، روايات، تاريخ، كَلام و فقه اسلامى، پيمانى است كه با امام،