تو نيست بلكه همه در اختيار آفريننده آنست كه (كه اگر نازى كند از هم فرو ريزند غالب‌ها) گفت آرى چنين است، اما اگر چنين باشد كه معرفت الهى با نظر و كسب بنده صورت نگيرد و پس تخصيص معرفت حق جلّ جلاله را چه اجر و ثواب است؟ گفتم: اگر هم كسب معرفت الهى موكول به نظر و كسب بنده باشد، نبايد پاداش و ثوابى داشته باشد. اين سخن بر او گران آمد و حيرت زده گفت:

چرا؟ گفتم: به اين دليل كه پيش از حركت در راه معرفت الهى و نظر در جواهر و اعراض نمى‌دانى كه آيا ازين راه به وجود جهان آفرين بيچون راه خواهى يافت يا بر عكس نتيجه اين تفكرات ادبار و اعراض خواهد بود و در پايان راه به وجود دادار آفرينش پى نخواهى برد.

پس در اين تلاش و رهنوردى قصد تقرب به خداى را ندارى، چه، هنوز او را نمى‌شناسى و در پايان اين تلاش دشوار ممكنست پرتوى از معرفت حق جل جلاله بر آينه دلت بتابد، پس همه نظر و استدلال تو خالى از معرفت بوده است و در نتيجه دور از پاداش و ثواب خواهد بود. آن دوست از سخن فرو ماند و خاموش شد. آنگاه به او گفتم: معرفت الهى خواه از سوى خدا باشد خواه از طرف بنده، يا از سوى خدا و بنده، پاداش معرفت وابسته به وجود معرفت و استمرار آن و عمل به لوازم آنست.

بخش ٢٤

اى فرزند اگر شخصى كه خود را دانشمند معرفت الهى و داراى معرفت فرستاده حق تعالى و پيشوايان پاك او- كه درود پروردگار نثار آنان باد- مى‌پندارد و داناى شريعت اسلام مى‌داند،