شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٤٣ - دانستن پيغامبر

ب ٢٢٦٩- ٢٢٦٠ نفس خود را زن شناس: با نفس خود مخالفت كن. (نگاه كنيد به: روايت شرح بيت ٢٢٥٥/ ٢) و نيز از امام صادق (ع) است كه «سَألَنِى رَجُلٌ عَمَّا يَجمَعُ خَيرَ الدُّنيا و الآخِرَةِ فَقُلتُ خالِف نَفسَكَ: مردى مرا از آن چه خوبى دنيا و آخرت در آن جمع است پرسيد گفتم نفس خود را مخالفت كن.» (بحار الانوار، ج ٦٧، ص ٦٨، از فقه الرضا (ع) چنان كه با زن در راى مخالفت بايد، نفس را در آن چه خواهد خلاف كردن شايد.

نفس كُلِّ شر: پيروى از هواى نفس پيروى از كل بديهاست، و پيروى از زن و ارضاى او يكى از خواهشهاى نفس است.

گر نماز و روزه ...: اشارت است بدان چه در بيتهاى ٢٥٩٨ به بعد گويد در داستان «بيدار كردن شيطان معاويه را براى نماز.» بر آمدن بر: غالب شدن.

استيز: ستيز، پيكار.

آميز: آميزش، اختلاط، هم صحبتى.

٢٥٨١/ ٢ عقل قوّت گيرد:

٢٦٨٩/ ٣

١٢٦٣/ ٤ نيشكر كامل شود: چون بوته‌هاى نيشكر در زمينى كنار هم رويد زمين را مرطوب نگاه دارد و نيشكر قوت يابد. (نيكلسون، از ويلسن) عمر اگر صد سال ...: رسول خدا ٦ فرمايد «آدمى زاد پير شود و دو خصلت در او جوان گردد، حرص بر مال دنيا و حرص بر عمر.» (بحار الانوار، ج ٧٠، ص ١٦٠، از خصال صدوق)