شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٥٧٥ - شرح فايده حكايت آن شخص شتر جوينده

اندر آن صحرا كه آن اشتر شتافت‌

اشتر خود نيز آن ديگر بيافت‌

چون بديدش ياد آورد آنِ خويش‌

بى‌طمع شد ز اشترِ آن يار و خويش‌

آن مقلِّد شد مُحَقِّق چون بديد

اشتر خود را كه آن جا مى‌چريد

او طلبكار شتر آن لحظه گشت‌

مى‌نجُستش تا نديد او را به دشت‌

بعد از آن تنها روى آغاز كرد

چشم سوى ناقه خود باز كرد

گفت آن صادق مرا بگذاشتى‌

تا به اكنون پاسِ من مى‌داشتى‌

گفت تا اكنون فُسوسى بوده‌ام‌

وز طمع در چاپلوسى بوده‌ام‌

اين زمان هم دَرد تو گشتم كه من‌

در طلب از تو جدا گشتم به تن‌

از تو مى‌دزديدمى وصفِ شتر

جان من ديد آنِ خود شد چشم پُر

تا نيابيدم نبودم طالبش‌

مِس كنون مغلوب شد زر غالبش‌

سيّئاتم شد همه طاعات شكر

هزل شد فانىّ و جِد اثبات شكر

سيّئاتم چون وسيلت شد به حق‌

پس مزن بر سَيّئاتم هيچ دَق‌

مر تو را صدقِ تو طالب كرده بود

مر مرا جِدّ و طلب صدقى گشود

صدق تو آورد در جُستن تو را

جُستنم آورد در صدقى مرا

تخم دولت در زمين مى‌كاشتم‌

سُخره و بيگار مى‌پنداشتم‌

آن نَبُد بيگار كسبى بود چُست‌

هر يكى دانه كه كشتم صد برُست‌

دزد سوى خانه‌اى شد زير دست‌

چون در آمد ديد كآن خانه خود است‌

گرم باش اى سرد تا گرمى رسد

با درشتى ساز تا نرمى رسد

آن دو اشتر نيست آن يك اشتر است‌

تنگ آمد لفظ معنى بس پُر است‌

لفظ در معنى هميشه نارسان‌

ز آن پيمبر گفت قَد كَلَّ لِسان‌

نطق اصطرلاب باشد در حساب‌

چه قَدَر داند ز چرخ و آفتاب‌

خاصه چرخى كين فلك زو پرّه‌اى است‌

آفتاب از آفتابش ذرّه‌اى است‌