شرح مثنوى
(١)
تتمه دفتر دوم
٣٩١ ص
(٢)
تتمه اعتماد كردن بر تملق و وفاى خرس
٣٩١ ص
(٣)
گفتن نابيناى سايل كه دو كورى دارم
٣٩١ ص
(٤)
تتمه حكايت خرس و آن ابله كه بر وفاى او اعتماد كرده بود
٣٩٤ ص
(٥)
گفتن موسى
٣٩٩ ص
(٦)
ترك كردن آن مرد ناصح بعد از مبالغه پند مغرور خرس را
٤٠٥ ص
(٧)
تملق كردن ديوانه جالينوس را و ترسيدن جالينوس
٤١١ ص
(٨)
سبب پريدن و چريدن مرغى با مرغى كه جنس او نبود
٤١٣ ص
(٩)
تتمه اعتماد آن مغرور بر تملق خرس
٤١٦ ص
(١٠)
رفتن مصطفى
٤١٨ ص
(١١)
وحى كردن حق تعالى به موسى
٤٢١ ص
(١٢)
تنها كردن باغبان صوفى و فقيه و علوى را از همديگر
٤٢٣ ص
(١٣)
رجعت به قصه مريض و عيادت پيغامبر
٤٣٠ ص
(١٤)
گفتن شيخى ابو يزيد را كه كعبه منم گرد من طوافى مىكن
٤٣٢ ص
(١٥)
حكايت
٤٣٤ ص
(١٦)
دانستن پيغامبر
٤٣٩ ص
(١٧)
عذر گفتن دلقك با سيد اجل كه چرا فاحشه را نكاح كرد
٤٥٤ ص
(١٨)
به حيلت در سخن آوردن سايل آن بزرگ را كه خود را ديوانه ساخته بود
٤٥٥ ص
(١٩)
حمله بردن سگ بر كور گدا
٤٥٨ ص
(٢٠)
خواندن محتسب، مست خراب افتاده را به زندان
٤٦٧ ص
(٢١)
دوم بار در سخن كشيدن سايل آن بزرگ را تا حال او معلومتر گردد
٤٧٠ ص
(٢٢)
تتمه نصيحت رسول
٤٧٩ ص
(٢٣)
وصيت كردن پيغامبر
٤٩٧ ص
(٢٤)
بيدار كردن ابليس معاويه را كه خيز وقت نماز است
٥٠٨ ص
(٢٥)
از خر افكندن ابليس معاويه را و رو پوش و بهانه كردن و جواب گفتن معاويه او را
٥١٠ ص
(٢٦)
باز جواب گفتن ابليس معاويه را
٥١١ ص
(٢٧)
باز تقرير كردن معاويه با ابليس مكر او را
٥١٨ ص
(٢٨)
باز جواب گفتن ابليس معاويه را
٥٢٢ ص
(٢٩)
عنف كردن معاويه با ابليس
٥٢٦ ص
(٣٠)
ناليدن معاويه به حضرت حق تعالى از ابليس و نصرت خواستن
٥٢٩ ص
(٣١)
باز تقرير ابليس تلبيس خود را
٥٣١ ص
(٣٢)
باز الحاح كردن معاويه ابليس را
٥٣٤ ص
(٣٣)
شكايت قاضى از آفت قضا و جواب گفتن نايب او را
٥٣٦ ص
(٣٤)
به اقرار آوردن معاويه ابليس را
٥٣٨ ص
(٣٥)
راست گفتن ابليس ضمير خود را به معاويه
٥٤٠ ص
(٣٦)
فضيلت حسرت خوردن آن مخلص بر فوت نماز جماعت
٥٤٢ ص
(٣٧)
تتمه اقرار ابليس به معاويه مكر خود را
٥٤٤ ص
(٣٨)
فوت شدن دزد به آواز دادن آن شخص صاحب خانه را كه نزديك آمده بود كه دزد را دريابد و بگيرد
٥٤٦ ص
(٣٩)
قصه منافقان و مسجد ضرار ساختن ايشان
٥٥٠ ص
(٤٠)
فريفتن منافقان پيغامبر را
٥٥٤ ص
(٤١)
انديشيدن يكى از صحابه به انكار كه رسول چرا ستارى نمىكند
٥٥٩ ص
(٤٢)
قصه آن شخص كه اشتر ضاله خود مىجست و مىپرسيد
٥٦٣ ص
(٤٣)
متردد شدن در ميان مذهبهاى مخالف و بيرون شو و مخلص يافتن
٥٦٥ ص
(٤٤)
امتحان هر چيزى تا ظاهر شود خير و شرى كه در وى است
٥٦٩ ص
(٤٥)
شرح فايده حكايت آن شخص شتر جوينده
٥٧٣ ص
(٤٦)
بيان آن كه در هر نفسى فتنه مسجد ضرار هست
٥٧٨ ص
(٤٧)
حكايت هندو كه با يار خود جنگ مىكرد بر كارى و خبر نداشت كه او هم بد آن مبتلاست
٥٨٠ ص
(٤٨)
قصد كردن غزان به كشتن يك مردى تا آن دگر بترسد
٥٨٣ ص
(٤٩)
بيان حال خود پرستان و ناشكران در نعمت وجود انبيا و اوليا
٥٨٥ ص
(٥٠)
شكايت گفتن پير مردى به طبيب از رنجوريها و جواب گفتن طبيب او را
٥٩٠ ص
(٥١)
قصه جوحى و آن كودك كه پيش جنازه پدر خويش نوحه مىكرد
٥٩٤ ص
(٥٢)
ترسيدن كودك از آن شخص صاحب جثه و گفتن آن شخص كه اى كودك مترس كه من نامردم
٦٠٠ ص
(٥٣)
قصه تير اندازى و ترسيدن او از سوارى كه در بيشه مىرفت
٦٠٢ ص
(٥٤)
قصه اعرابى و ريگ در جوال كردن و ملامت كردن آن فيلسوف او را
٦٠٤ ص
(٥٥)
كرامات ابراهيم ادهم بر لب دريا
٦٠٩ ص
(٥٦)
آغاز منور شدن عارف به نور غيب بين
٦١٤ ص
(٥٧)
طعن زدن بيگانه در شيخ و جواب گفتن مريد شيخ او را
٦٢٤ ص
(٥٨)
بقيه قصه ابراهيم ادهم بر لب آن دريا
٦٣١ ص
(٥٩)
دعوى كردن آن شخص كه خداى تعالى مرا نمىگيرد به گناه و جواب گفتن شعيب
٦٣٥ ص
(٦٠)
بقيه قصه طعنه زدن آن مرد بيگانه در شيخ
٦٣٩ ص
(٦١)
گفتن عايشه رضى الله عنها مصطفى را
٦٤٤ ص
(٦٢)
كشيدن موش مهار شتر را و معجب شدن موش در خود
٦٤٦ ص
(٦٣)
كرامات آن درويش كه در كشتى متهمش كردند
٦٥٢ ص
(٦٤)
تشنيع صوفيان بر آن صوفى كه پيش شيخ بسيار مىگويد
٦٥٦ ص
(٦٥)
عذر گفتن فقير به شيخ
٦٦٠ ص
(٦٦)
بيان دعويى كه عين آن دعوى گواه صدق خويش است
٦٦٨ ص
(٦٧)
سجده كردن يحيى
٦٧١ ص
(٦٨)
اشكال آوردن بر اين قصه
٦٧٣ ص
(٦٩)
جواب اشكال
٦٧٣ ص
(٧٠)
سخن گفتن به زبان حال و فهم كردن آن
٦٧٧ ص
(٧١)
پذيرا آمدن سخن باطل در دل باطلان
٦٨٠ ص
(٧٢)
جستن آن درخت كه هر كه ميوه آن درخت خورد نميرد
٦٨٢ ص
(٧٣)
شرح كردن شيخ سر آن درخت با آن طالب مقلد
٦٨٥ ص
(٧٤)
منازعت چهار كس جهت انگور كه هر يكى به نام ديگر فهم كرده بود آن را
٦٨٨ ص
(٧٥)
برخاستن مخالفت و عداوت از ميان انصار به بركات رسول
٦٩٣ ص
(٧٦)
قصه بط بچگان كه مرغ خانگى پروردشان
٧٠١ ص
(٧٧)
حيران شدن حاجيان در كرامات آن زاهد كه در باديه تنهاش يافتند
٧٠٥ ص
 
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص
٦٣٥ ص
٦٣٦ ص
٦٣٧ ص
٦٣٨ ص
٦٣٩ ص
٦٤٠ ص
٦٤١ ص
٦٤٢ ص
٦٤٣ ص
٦٤٤ ص
٦٤٥ ص
٦٤٦ ص
٦٤٧ ص
٦٤٨ ص
٦٤٩ ص
٦٥٠ ص
٦٥١ ص
٦٥٢ ص
٦٥٣ ص
٦٥٤ ص
٦٥٥ ص
٦٥٦ ص
٦٥٧ ص
٦٥٨ ص
٦٥٩ ص
٦٦٠ ص
٦٦١ ص
٦٦٢ ص
٦٦٣ ص
٦٦٤ ص
٦٦٥ ص
٦٦٦ ص
٦٦٧ ص
٦٦٨ ص
٦٦٩ ص
٦٧٠ ص
٦٧١ ص
٦٧٢ ص
٦٧٣ ص
٦٧٤ ص
٦٧٥ ص
٦٧٦ ص
٦٧٧ ص
٦٧٨ ص
٦٧٩ ص
٦٨٠ ص
٦٨١ ص
٦٨٢ ص
٦٨٣ ص
٦٨٤ ص
٦٨٥ ص
٦٨٦ ص
٦٨٧ ص
٦٨٨ ص
٦٨٩ ص
٦٩٠ ص
٦٩١ ص
٦٩٢ ص
٦٩٣ ص
٦٩٤ ص
٦٩٥ ص
٦٩٦ ص
٦٩٧ ص
٦٩٨ ص
٦٩٩ ص
٧٠٠ ص
٧٠١ ص
٧٠٢ ص
٧٠٣ ص
٧٠٤ ص
٧٠٥ ص
٧٠٦ ص
٧٠٧ ص
٧٠٨ ص

شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٥٤٨ - فوت شدن دزد به آواز دادن آن شخص صاحب خانه را كه نزديك آمده بود كه دزد را دريابد و بگيرد

صنع بيند مرد محجوب از صفات‌

در صفات آن است كو گم كرد ذات‌

واصلان چون غرق ذات‌اند اى پسر

كى كنند اندر صفاتِ او نظر

چون كه اندر قعرِ جو باشد سرت‌

كى به رنگ آب افتد منظرت‌

ور به رنگ آب باز آيى ز قعر

پس پلاسى بستدى دادى تو شَعر

طاعت عامه گناه خاصگان‌

وَصلتِ عامه حجاب خاص دان‌

مر وزيرى را كند شه محتسب‌

شه عَدُوِّ او بود نبود مُحِب‌

هم گناهى كرده باشد آن وزير

بى‌سبب نبود تَغيُّر ناگزير

آن كه ز اوّل محتسب بُد خود و را

بخت و روزى آن بُدست از ابتدا

ليك آنك اوّل وزير شه بُدست‌

محتسب كردن سبب فعل بَد است‌

چون تو را شه ز آستانه پيش خواند

باز سوى آستانه باز راند

تو يقين مى‌دان كه جُرمى كرده‌اى‌

جبر را از جهل پيش آورده‌اى‌

كه مرا روزى و قسمت اين بُدست‌

پس چرا دى بودت آن دولت به دست‌

قسمت خود خود بُريدى تو ز جهل‌

قسمت خود را فزايد مرد اهل‌

ب ٢٨١٠- ٢٧٩٧ جهت گو: (صفت فاعلى مركب) آن كه جهتى را نشان دهد. كنايت از آن كه از محدود سخن گويد. و بعضى «گو» را فعل امر گرفته‌اند، ليكن درست به نظر نمى‌رسد چرا كه خطاب به كسى است كه جهت رفتن دزد را از روى نشان پاى او مى‌نماياند، هر چند در اين بيتها مقصود از «جهت گو» و «جهات» معنى ديگرى جز معنى لغوى كلمه است.

آيات: جمع آيه: نشانه.

بَيِّنات: جمع بِيِّنَة: دليل روشن، گواه.

صُنع: (مصدر) ساختن، ليكن در اينجا مصدر مبنى از براى مفعول است و معنى مصنوع مى‌دهد.

محجوب از صفات: كسى كه از شناخت حق تعالى محروم است.

صفات: جمع صفت: در لغت به معنى نشان و علامت است و آن چه بدان چيزى را بستايند. صفات در موجودات ممكن جزئى از آنهاست. چنان كه معنى «دانشمند» كسى است كه داراى دانش باشد و تحقق صفت در خارج بدون موصوف ممكن نيست. اما در بارى‌