شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٥٤ - عذر گفتن دلقك با سيد اجل كه چرا فاحشه را نكاح كرد

عذر گفتن دلقك با سيّد اجل كه چرا فاحشه را نكاح كرد

ب ٢٣٢٥- ٢٣٢١ سيّد اجل: نيكلسون به نقل از بار تولد نويسد: عنوان «حاكم ترمذ» بوده است. در دفتر پنجم و ششم از «دلقك» نام برده و به «سيّد اجل» اشارت كرده است:

٣٥٠٧/ ٥

٢٥١٠/ ٦ عَجَل: شتاب.

مستور: در لغت به معنى «پوشيده» است، ليكن در مورد زنان به معنى «پارسا» و «پاك دامن» است كه لازم معنى لغوى است.

تن كاستم: تنم كاست.

بى‌معرفت: بدون شناسايى و تحقيق قبلى.

مَغرِس: جاى نشاندن درخت، ليكن به معنى مطلق «جايگاه» نيز به كار رفته است.

در بيتهاى پيش سخن از رها كردن علم تقليدى بود كه بايد آن را واگذارد، چنان كه شيوه مُذَكِّران بوده است حكايت دلقك را بر حسب تمثيل آورده است تا بگويد برابر قضاى الهى از تدبير آدمى كارى ساخته نيست.