علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٨٨ - ١ كبر

برايت پيدا شد، به عظمت ملك خداوندى و قدرت او بر آنچه تو بر آن قدرت ندارى، بنگر.[١]

امام حسن مجتبى (ع) هم فرمودند:

شايسته نيست كسى كه بزرگى خدا را يافت، بزرگى بفروشد؛ زيرا رفعت كسى كه عظمت خدا را شناخت، فروتنى است و عزت كسى كه جلال خداى سبحان را شناخت تذلل است.[٢]

درمان عملى نيز با تمرين‌هاى گاه آسان و گاه مشكل ممكن است؛ به اين‌گونه كه بسيارى افراد نسبت به كمال و نعمتى كه دارند، احساس متكبرانه داشته، با آن كمال و نعمت براى خود، شأن برتر مى‌سازند و بزرگ‌فروشى مى‌كنند؛ مانند نشستن بر صدر جلسه يا دورى از نشستن با فقيران و يا زبان‌گشايى مفاخره‌آميز به اثرى كه نگاشته.

در هر صورت، بايد در همان لحظه تكبّر، تواضع به خرج دهد و فروتنى كند و مقابل آن احساس، عمل متواضعانه انجام دهد؛ مثلًا در جايى بنشيند كه پايين‌تر از جاه و مقام اوست‌[٣] يا تنگاتنگ با فقيران بنشيند يا در بازار بزرگ‌فروشى، نامى از اثر خود نبرد؛ گرچه اين رفتار متواضعانه در آغاز، تنها در سطح كردار ظاهرى است، اندك‌اندك بر دل اثر مى‌گذارد و آدمى را از درون فروتن مى‌سازد؛ تا اندازه‌اى كه اگر به نيازمندى كمك مى‌كند، نه از سر منّت‌گذارى متكبرانه، كه با

[١] -« إذا زاد عجبك بما أنت فيه من سلطانك فحدثت لك أبهة او مخيلة فانظر إلى عظم ملك الله و قدرته مما لاتقدر عليه من نفسك.»( عبدالواحد آمدى، غررالحكم و دررالكلم، ح ٤١٦٨.)

[٢] -« لا ينبغى لمن عرف عظمة الله ان يتعاظم فان رفعة الذين يعلمون عظمة الله ان يتواضعوا و عزّ الذين يعرفون ما جلال الله ان يتذللوا له.»( محمدباقر مجلسى، بحارالأنوار، ج ٧٨، ص ١٠٤.)

[٣] - امام صادق( ع):« ان من التواضع أن يجلس الرجل دون شرفه.»( محمد بن يعقوب كلينى، الأصول من الكافى، ج ٢، ص ١٥٢.)