علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٦٨ - ٤ قداست و پاكى
را علىرغم نياز شديد به آن، تقديم نيازمند مىكند.[١] امامصادق (ع) مىفرمايد: «اصل ايثار، پيشاندازى ديگرى بر حق خود است.»[٢]
وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهمْ وَلَوْ كَانَ بهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُفْلِحُونَ؛[٣] در دلهايشان حسدى نمىيابند و هر چند در خودشان احتياجى [مبرم] باشد، آنها را بر خود مقدم مىدارند و هر كس از خست نفس خود مصون ماند، ايشانند كه رستگارانند.
اين عطاى تقديمى، هرگز بار منت ندارد؛ بلكه بخششى از باب محبت الاهى و با اخلاص الاهى است كه فقط به وجهالله نظر شود؛ نه غرضى در ذهن باشد و نه به دنبال عوضى چون پاداش؛ مانند خانه امامعلى (ع) كه سه شب با وجود گرسنگى شديد، از سر محبت و اخلاص، مسكين، يتيم و اسير را سير كردند و خود گرسنه خفتند:
وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا* إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا؛[٤] و به [پاس] دوستى [خدا] بينوا، يتيم و اسير را خوراك مىدادند؛ ما براى خشنودى خداست كه به شما مىخورانيم و پاداش و سپاسى از شما نمىخواهيم.
٤. قداست و پاكى
قداست، وصفى برگرفته از اسم قدّوس خداست و بهعنوان فضيلتى سلبى از
[١] - بنگريد به: محيىالدين ابنعربى، الفتوحات المكيه، ج ١، ص ٥٨٦؛ ج ٤، ص ٢٦٣؛ عبدالرزاق كاشانى، اصطلاحات الصوفية، ص ٢٢٣.
[٢] -« اصل الايثار تقديم الشيء بحقه.»(( منسوب به) الامام جعفر بن محمد الصادق( ع)، مصباح الشريعة، ص ٤٠٩.)
[٣] - حشر( ٥٩): ٩.
[٤] - انسان( ٧٦): ٨ و ٩.