ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٤٣ - شرحها

پس مقصود اين است كه خدا از حال آنها خبر داده و حكم كرده كه چنين هستند و در عرف به همين اندازه از اعتبار نسبت جعل محقق شود (چنانچه اگر كسى نسبت به فرزند يا غلام خود سخت‌گيرى كند تا او بر اثر تمرد به هلاك افتد پدر يا آقا او را به اين روز انداخته).

و ممكن است مقصود از جعل آنها اين باشد كه بوسيله پيغمبران خود آنها را معرفى كرده و وضع آنها را روشن نموده و مقصود از اينكه به دوزخ دعوت مى‌كنند اين است كه مردم را به راهى و به كارهائى وامى‌دارند از كفر و گناه كه عاقبتش دوزخ است.

اينكه گفته احدى به اين معنى معتقد نيست درست نيست زيرا اشاعره كه به جبر معتقدند همين را مى‌گويند. از مجلسى (ره):

«وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ‌» چند معنى دارد:

١- از براى هر چه پدر و مادر و خويشان تركه گذارند وارثانى مقرر كرديم كه آن را در تصرف گيرند، و" من" در" مما" بيان مضاف اليه محذوف" كل" است.

٢- براى هر خاندانى وابستگانى است كه نصيبى براى آن وابستگان مقرر كرديم از آنچه تركه والدان و خويشان است.

٣- براى هر كس وارثانى مقرر كرديم نسبت به آنچه بجا گذارد، آنان والدين و خويشانند، در اين صورت" مما ترك" متعلق به موالى است و جمله در اينجا تمام شده و" الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ‌" خبر مبتدأ محذوف است و جمله مستقلى است و بيان موالى است و جواب سؤال مقدرى است كه گويا گفته شده: آنها كيانند؟ و جواب داده: والدين و خويشان و آن كسانند كه پيمان شما بوسيله آنها بسته شده،" الَّذِينَ عَقَدَتْ‌" مبتدايى است كه متضمن معنى شرط است و در خبرش كه" فَآتُوهُمْ‌" باشد فاء آمده است.