اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٩٢ - ٤ تقسيم محقق شهيد صدر(رحمة الله عليه)

٢) بحث كبروى كه در صورت ثبوت حكم عقل: آيا حكم عقل با حكم شرعى تلازم دارد يا ندارد؟ (مبحث تلازم بين حكم عقل و شرع).

مبحث اصلى سوم: مبحث اصول عمليه است:

در اينجا ابتدا مناسب است مقدارى درباره برخى مبادى‌ء احكاميه تصديقيه اين مبحث بحث شود، نظير: بحث درباره فرق ميان ادلّه و اصول عمليه و حدود اثبات مدلول در هر يك از آنها و اينكه آيا مدلول التزامى در هر يك از اين دو نوع دليل به وسيله آن دليل ثابت مى‌شود يا نمى‌شود؟ و اينكه چرا مثبتات ادلّه حجّت‌اند لكن مثبتات اصل، حجّت نيستند؟

سپس درباره خود اصول عمليه بحث مى‌شود و به دو بخش تقسيم مى‌شوند:

١) اصل عملى عهده دار تبيين وظيفه عملى در مورد شك مقرون به علم اجمالى؛ نظير: أصالة الاحتياط.

٢) اصل عملى عهده دار تبيين وظيفه عملى در مورد شك غير مقرون به علم اجمالى يا به تعبيرى ديگر: شبهه بدويه، كه مبحث: برائت و استصحاب در اين بخش قرار مى‌گيرند.

اين خلاصه‌اى بود از دو گونه تقسيم‌بندى مسائل اصول در مدرسه استاد شهيد آيت الله صدر (قدس سره).

\* امتيازاتى كه اين دو نوع تقسيم‌بندى روى هم رفته دارند عبارت است از:

١) در نظر گرفتن فايده نظرى در تقسيم‌بندى اول و فايده عملى در تقسيم‌بندى دوم؛

٢) توجّه به دو جهت تنوّع اصلى در مسائل اصولى، يكى به لحاظ نوع دليليت، ديگرى به لحاظ نوع دليل؛

٣) جداسازى مباحث به لحاظ انواع دليليت در تقسيم‌بندى اوّل و جداسازى مباحث به لحاظ انواع دليل در تقسيم‌بندى دوم. كه موجب هوشيارى و توجّه و دقّت جويندگان اين علم مى‌شود و مانع از خلط و اشتباه انواع مسائل با يكديگر است.