اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٥٨ - \* چند تأمل در كلام آخوند و شهيد صدر

\* اعتراضات بر تحقّق صغراى مجاز اولى‌

: بنابر اين، ضمن پذيرش كبراى مجاز اولى و اينكه تصوّر نزاع بين صحيحى و اعمى بر مبناى نظريه مجاز اولى ممكن است، مى‌توان تحقّق صغراى مجاز اولى را در ما نحن فيه به دو دليل مورد اعتراض قرار داد:

١) اينكه تحقّق مجاز اولى ثبوتاً مورد اشكال است؛ زيرا- چنانكه استاد شهيد فرمودند- بين معناى صحيح ومعناى اعم اولويتى وجود ندارد؛ زيرا مناسبت هر دو با معناى حقيقى در يك سطح قرار دارد و چنين نيست كه مناسبت يكى با معناى حقيقى اقوى و اولى از ديگرى باشد به گونه‌اى كه مناسبت معناى دوّم، متفرّع بر مناسبت معناى اوّل با معناى حقيقى باشد؛

٢) به فرض آنكه بتوان مناسبتى را تصوّر نمود كه به لحاظ آن، يكى از دو معنا در عالم ثبوت اولى از ديگرى نسبت به‌معناى حقيقى باشد؛ لكن نمى‌توان در عالم اثبات، اطمينان حاصل نمود كه آن مناسبت مورد نظر شارع بوده است؛ زيرا اين احتمال را نمى‌توان منتفى دانست كه مناسبتى ديگر در مد نظر شارع بوده باشد كه به لحاظ آن مناسبت اين اولويت معكوس باشد، يا اولويتى در كار نباشد! خلاصه اينكه به فرض آنكه اولويت يكى از دو معناى مجازى ثبوتاً معقول و ممكن باشد، راهى براى اثبات لحاظ اين اولويت در استعمالات شرعيه وجود ندارد و حاصل اشكال محقّق آخوند صاحب كفايه همين است.

آنچه گفتيم جانمايه مطالبى است كه محقّق صاحب كفايه و استاد شهيد در اين بحث ايراد فرموده‌اند.

\* چند تأمّل در كلام آخوند و شهيد صدر:

در فرمايشات دو متفكر بزرگوار- صاحب كفايه و استاد شهيد- در اين زمينه چند تأمّل وجود دارد:

١) نظريه مجاز اولى بر مبناى نظريه حكايت اعتبارى در تفسير وضع- كه نظريه مختار است- بر اساس ترتّب حكايت، قابل تفسير و تبيين است. توضيح اينكه: در محلّ خود