به نظر بهبودي آراي صحابه و تابعان و به تبع آن، اختلاف فقها در اکثر ابواب فقهي، از جمله صلاة، صيام، حج و مانند آن، از همين روست.[١] تعدادي به دسته‌اي از روايات تمسک مي‌جويند و شماري ديگر بر اساس روايات ديگري فتوا مي‌دهند.

٤. سقوط در ورطه محنت از يک سو[٢] و ظهور و فتنه غلات و زنادقه از خاستگاه واحد از سوي ديگر: بهبودي مي‌گويد پس از سقوط حکومت شرق و غرب به دست مسلمانان و فتح بلاد روم شرقي، کارگزاران نصراني و سياست‌مدارانشان دريافتند که اسلام با ويژگي‌هايي که دارد، علاوه بر نفوذ در قلب‌ها، عقاید مردم را تحت تأثير قرار مي‌دهد، کيان مذهب و حکومت آنان را به زودي منحل و زبان آنان را نيز متحول خواهد کرد. از اين رو، پس از چاره‌انديشي از افراد با کفايت و بعد از تبادل آرا با افراد با‌بصيرت، عمّال خود را به بلاد مسلمانان در مجمع قرّا، فقها و عرفاي آنان گسيل داشتند تا جوان و پير را با القاي شبهه و انتشار اکاذيب، جهت مزيد تفرقه در ميان آنان گمراه کنند.[٣]

به عقیده وي، گروه نامبرده در زمينه مسائل زير به القاي شبهه و جعل حديث مي‌پرداختند: جبر، قدر، مشکلات اختيار، اختبار، معضِل تشبيه و تعطيل، نزول، جمع و تدوين قرآن، شبهه تحريف، تشويق به تلاوت آيات، حفظ، تجويد، ترتيل و خواندن آن به طور مداوم، در صبح و شام، معجزات خرافي و نشر آن توسط قصه‌گويان يا مشايخ غافل، دعاهاي عرفاني و وعده به ثواب‌هاي گزاف، خلق آسمان و زمين و شناخت خورشيد، ماه، ستاره، ايجاد ابر، توفان و باران و علت خسوف، کسوف و زلزله.

بهبودي ادامه مي‌دهد که پس از ظهور شيعه در عراق و تأسيس جامعه فرهنگي در آن جا، گروهي از اين زنادقه به سوي شيعه در کوفه شتافتند. احاديثي در غلو و تفويض براي آنان ساختند؛ مانند اين که اگر کسي امامش را بشناسد، هر چه خواست، انجام دهد و هم چنين جعل کردند که گناهان شيعيان، در روز

[١]. تاريخ حديث شيعه در سده‌هاي هشتم تا يازدهم هجري، ص٣٢٠.

[٢] دکتري تخصصي قرآن و حديث. شايسته است از همکار ارجمندم، آقاي سيد علي آقايي به خاطر قبول زحمتِ مطالعه کامل مقاله و تذکر اشکال‌هاي آن سپاسگزاري کنم.

[٣]. محمد‌باقر بهبودي در ١٣٠٧ در مشهد به دنيا آمد و در ١٣٢٧ تحصيلات مذهبي خود را در حوزه علميه آن شهر آغاز کرد و اساتيدش اديب نيشابوري دوم، ميرزا هاشم قزويني و احمد يزدي بودند. در سال ١٣٣٣ به قم و سپس به نجف مسافرت کرد. در نجف نيز از محضر اساتيدي چون مرحوم سيد ابوالقاسم خويي، سيد محسن حکيم و عبد‌الهادي شيرازي بهره برد و در سال ١٣٣٥ به مشهد بازگشت. در سال ١٣٣٧ به تهران آمد و تصحيح، مقابله، تحقيق و تأليف کتب را آغاز کرد. او چند سالي را (١٣٦٩- ١٣٧٢) در دانشگاه تربيت مدرس، به تدريس علوم ديني پرداخت. وي همچنين در كتابخانه مسجد جعفري واقع در خيابان قيطريه، در شب‌هاي ايام تعطيل تدريس مي‌کرد. از جمله فعاليت‌هاي او مي‌توان تصحيح، تحقيق و مقابله الميزان في تفسير القرآن از جلد ٧ تا جلد ٢٠ و بحار‌الانوار از جلد ١٧ تا آخرين مجلد، بجز جلدهاي ٧٧ و ٧٨ را نام برد. بهبودي آثار فراواني در زمينه قرآن، تفسير، فقه، علوم قرآني، تاريخ و حديث دارد. او با زحمت‌هاي توان‌فرسايي که براي کسب صلاحيت لازم در اين زمينه به کار گرفته و با ذهني نقّاد و منطقي، به آثار خود جايگاهي ويژه بخشيده است. وي در طول ساليان دراز، در عرضه داشتِ ده‌ها جلد از کتب حديث، فقه، تاريخ و تفسير به شيوه‌اي منقّح و مصحَّح به نقل و نقد همت گماشته و کارنامه‌اي درخشان از خود به يادگار گذاشته است؛ هر‌چند که ديدگاه‌هاي ويژه او در نقد حديث، با نظرهاي متفاوت و گاه مخالفت‌هاي جدّي روبه‌رو بوده است.