فلسفي مثل أين و ازليت، ذكر طاووس در محيطي چون عربستان، طولاني بودن خطبه‌ها و پيشگويي‌هايي مانند شورش زنج)،[١] در واقع استدلال‌هاي تكراري غربيان را رد مي‌كند؛ براي نمونه، وی تصريح مي‌كند وقتي علي٧ با برخي از اصحاب جنگيده است، چرا نبايد خطبه‌هايش حاوي برخي انتقادات نسبت به عملكرد ايشان باشد.[٢] و[٣]

در اثر تلاش‌هاي محققان مسلمان، اكنون در غرب، مسأله اصالت کل نهج‌البلاغه و يا بخش عمده‌ای از آن امري پذيرفته شده است و این در حالی است که محققان مسلمان ضمن انتقاد از كمبود تحقيقات غربيان در باب نهج‌البلاغه[٤] با رويكردی اسلامی، اما با روش و زبان غربي، به پژوهش‌های خود در اين زمينه ادامه مي‌دهند. يكي از محققان بزرگ مسلمان در غرب ـ كه به پژوهش درباره نهج‌البلاغه شهرت دارد ـ وارث حسن است؛[٥] او در مقاله «تجزيه و تحليل سبك شناسانه نهج‌البلاغه»[٦] به سبك شناسي نهج‌البلاغه پرداخته و آن را تالي تلو قرآن مي‌خواند.[٧] از نظر وی، اصالت نهج‌البلاغه آن قدر مسلم انگاشته شده است كه ديگر او ضرورتی برای پرداختن به اثبات اصالت آن نمی‌بیند، بلكه با تحليل محتواي آن و بحث از تأثيرش بر ادب عربي ـ اسلامي،[٨] به شيوه‌هاي كاربرد سجع، استعاره، توازن و انواع حَکَم در نهج‌البلاغه پرداخته و نمونه‌هايي براي آن ذكر کرده و آنها را با انواع مشابه قرآني مقايسه مي‌كند.[٩]

حتي رضا شاه كاظمي، محقق مؤسسه مطالعات اسماعيلي لندن،[١٠] به عنوان یک شیعه، اما با زبان و روش غربي، در مقاله‌اي مفهوم عدالت را در نامه امام٧ به مالك اشتر بررسي مي‌كند.[١١] او در اين مقاله عملاً به تفسير و شرح كلام علي٧ پرداخته و آن را با مسايل روز حقوق بشر مي‌سنجد؛[١٢] چنان كه به همين روش به بررسي دقيق دعاهاي كميل و ذكر الله، خطبه اول نهج‌البلاغه و مفاهيم عدالت و دعا و امثال آن مي‌پردازد.[١٣] هم اينك شاه كاظمي در حال آماده ساختن ترجمه و شرحي تازه از نهج‌البلاغه است. دكتر حسين محمد جعفري، دیگر محقق مسلمان شناخته شده در غرب[١٤] نيز مدتي است تحقيقي جامع را درباره اسناد و مدارك نهج‌البلاغه آغاز كرده و ترجمه و شرح آن را به انگليسي در دست
تهيه دارد.[١٥]

[١]. مهم‌ترین اثر در معرفی مستندات نهج‌البلاغه در آثار پیش از شریف رضی، کتاب نهج‌السعادة از محمدباقر محمودی است. بعد کتاب ٢٤ جلدی تمام نهج‌البلاغه و کتاب‌های مفصل عبدالله نعمه و محمد دشتی.

[٢]. EN core a Propos de L' authenticite du “Nahj al – Balagha” PP.٣٣-٣٤.

[٣]. Ibid, PP.٤١,٤٣-٥٠,٥٦.

[٤]. “Ali ibn Abi Talib”, in Dictionary of literary Biography, Vol ٣١١, P.٧٤; “An Early Fatimid Political Document” PP. ٧٣-٨٠.

[٥]. “An Early Fatimid Political Document” P.٧٧.

[٦]. Gustav Richter.

[٧]. Gerard Salinger.

[٨]. “An Early Fatimid Political Document”, P.٧١-٧٢.

[٩]. Ibid, PP.٧٣-٨٠.

[١٠]. “Ali ibn Abi Talib”, in Dictionary of literary Biography, Vol ٣١١, P.٧٤-٧٥.

[١١].Ibid.

[١٢]. Ibid , PP.٧٥-٧٦.

[١٣]. Ibid, P. ٧٤; CF. Justice and Remembrance, Introducing the Spirituality of Imam Ali, PP.٢-٣.

[١٤]. “Ali ibn Abi Talib”, in Dictionary of literary Biography , Vol ٣١١, P.٧٤.

[١٥]. Ibid , CF. “EN core a Propos de L' authenticite du “Nahj al – Balagha”, P.٣٤.