در حالی که یکی از دو فرزندم (محمد یا اسحاق) را شیر می‌دادم، امام صادق٧ به من نگریست. سپس فرمود: ای مادر اسحاق، او را از یک پستان شیر مده؛ از هر دو پستان شیر بده تا یکی خوراک و دیگر نوشاب باشد.[١]

رسول خدا٦ فرمود:

هنگامی که فرزندی در شکم مادرش قرار می‌گیرد... و خدای تعالی روزی او را در پستان‌های مادرش قرار داد؛ در یکی نوشیدنی و در دیگری غذای او قرار می‌گیرد.[٢]

بهترین روش تغذیه از نظر متخصصان علوم تغذیه، تغذیه با هر دو پستان است. ترکیب شیر مادر در طول هر وعده شیر خوردن تغییر می‌کند. در شروع تغذیه شیر مادر آبی رنگ و آبکی به نظر می‌رسد. اما این شیر غنی از پروتئین، لاکتوز، ویتامین‌ها، املاح و آب است. به آن شیر ابتدایی (Fore milk) می‌گویند و در انتهای شیردهی شیر سفیدتر است و به آن شیر انتهایی می‌گویند (Hind milk)، رنگ سفید آن، به این علت است که حاوی چربی است که منبعی غنی از انرژی است. کودک، جهت رشد و نمو به هر دو شیر احتیاج دارد. باید از هر دو پستان شیردهی انجام شود. چنانچه کودک بیشتر از یک طرف تغذیه کند و این وضع ادامه پیدا کند، ترشح شیر در پستان به کار گرفته نشده، قطع می‌شود و پستان به کار گرفته شده، بزرگ‌تر می‌شود.[٣]

بخش دوم: نکته کارآمدتر از علوم تجربی

به نظر می‌رسد که توصیه‌های متون اسلامی برای تضمین شیردهی، موفق‌تر از اقدامات علوم تجربی هستند. این توصیه‌ها در احادیث بسیاری وجود دارند. و دارای جنبه‌های مختلفی هستند. از یک سو، شیر مادر را به عنوان بهترین غذا معرفی می‌کند و از سوی دیگر، تسهیلاتی برای مادر در نظر می‌گیرد که او با آرامش به آن بپردازد.

تضمین تداوم شیردهی

از جمله اقدامات برای ایجاد انگیزه برای امر شیردهی مادر، تضمین تأمین مخارج مادر و کودک است. در احادیث اسلامی، تأکید شده است که مادر شیرده باید از نظر مالی و مادی تأمین شود. پدر فرزند شیرخوار مسؤول تأمین مادر است؛ در صورتی که زن شیرده مطلقه باشد، با در نظر گرفتن این‌که پدر نیز متضرر نشود، تأمین مادر بر عهده پدر فرزند است. زن شیردهی که همسرش فوت نموده است، باید توسط وارث تأمین شود تا بتواند تمام وقت خود را به امر تربیت و رسیدگی به طفل اختصاص دهد. در این حالت است که تداوم شیردهی تضمین می‌شود.

[١]. پرستاری و بهداشت مادران و نوزادان، ص١٤٥.

[٢]. الکافی، ج٦، ص٤٠، ح١؛ وسائل‌الشیعة، ج‌٢١، ص٤٥٢، ح٢٧٥٥٩؛ تهذیب‌الأحكام، ج٨، ص١٠٨، ح١٤١٤.

[٣]. وسائل‌الشیعة، ج‌٢١، ص٤٦٨، ح٢٧٦٠٤؛ تفسير نور الثقلين‌، ج‌١، ص٢٢٨، ح٨٩١؛ مستدرك‌الوسائل، ج‌١٥، ص١٥٦، ح١٧٨٤٣ـ١.