علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧٦ - اخلاق و جنسيت در حديث «خصال النساء»
همچنين به حضرت رسول نسبت دادهاند که فرمود:
للمرأة ستران القبر و الزوج. قيل و ايهما افضل؟ قال: القبر؛
زن را دو پوشش است: گور و شوهر. پرسيدند: کدام يک برتر است؟ فرمود: گور.[١]
هنگامي که به رسول اکرم اين گونه نسبتهايي داده ميشود، نميتوان انتظار داشت که ديگران مصون بمانند. احاديث متعددي از اين دست ـ که همه بر اساس زنستيزي استوار است ـ به پيامبر و ائمه نسبت داده شده و در کتابها جزو مسلمات به شمار رفته است، ليکن با پيگيري به مجعول بودن آنها پي ميبريم؛ براي نمونه، نظام الملک مينويسد که پيامبر اکرم فرمود:
با زنان در کارها تدبير کنيد؛ اما هرچه ايشان گويند چنين بايد کرد، به خلاف آن کنيد تا صواب آيد. و لفظ خبر اين است: «شاوروهنّ و خالفوهنّ.» اگر ايشان تمام عقلْ بودندي، پيغامبر٧، نفرمودي خلاف رأي ايشان رفتن.[٢]
حال آن که اين حديث ـ که در نصوص شيعي نيز وارد شده و حتي در مواردي اشاره شده که حضرت همسران خود را گرد ميآورد و با آنان رايزني ميکرد و سپس بر خلاف نظر آنان عمل ميکرد ـ به گفته حديث شناسان ساختگي و بي اصل است.[٣]
باز از حضرت رسول٦ نقل ميشود که فرمود:
زنان را در غرفهها جاي مدهيد، و سوادشان مياموزيد، به آنان نخريسي و سوره نور تعليم دهيد.
حال آن که اين حديث ساختگي است.[٤] الباني، پس از نقل اين حديث، خود اشکالي را نقل و آن را نقد ميکند. ممکن است گفته شود که تعليم کتابت به زنان به فساد منجر ميشود، اما جواب، آن است که اين نگراني اختصاص به زنان ندارد و چه بسيار مردان که بر اثر سواد آموزي از نظر ديني و اخلاقي آسيب ديدند. حال آيا به اين سبب ميتوان کتابت را بر مردان منع کرد؟[٥]
همچنين از ايشان نقل ميکنند که فرمود: «طاعة النساء ندامة». حال آن که اين حديث ساختگي است.[٦]
٧. سه اصل روشي در بررسي احاديث ناظر به زنان
هنگام بررسي اين گونه احاديث به سه نکته اساسي بايد توجه داشت:
[١]. همان.
[٢]. قابوسنامه، ص١٣٧.
[٣] اللآلي المصنوعة في الأحاديث الموضوعة، ج٢، ص٤٣٨؛ سلسلة الأحاديث الضعيفة والموضوعة، ج١، ص٣٣٧.
[٤]. همان.
[٥]. سياستنامه (سير الملوک)، ص٢٢١.
[٦]. الفوائد الموضوعة في الأحاديث الموضوعة، ص٩٩.