يكي از مباحث مورد توجه محدثان، پرداختن به احاديث ضعيف و جعلي است. اين نوشتار، ضمن معرفي يكي از آثار نوشته شده در اين موضوع توسط دانشمندان اهل سنت، وامداري آن را از ديگر كتاب مورد بررسي قرار داده و سپس به تحليل اين‌گونه نوشته‌ها پرداخته است.

کلید واژه‌ها: احاديث اهل سنت، احاديث جعلي و ضعيف، كتاب‌هاي الموضوعات.

درآمد

يكي از مباحثي كه در دانش‌هاي حديثي مورد اهتمام محدثان بوده، پرداختن به احاديث جعلي و ضعيف است. اين امر در ميان اهل سنت جايگاه ويژه‌اي داشته و آثار متعددي درباره آن تأليف كرده‌اند. نويسندگان كتاب موسوعة الاحاديث والآثار الضعيفة والموضوعة نوشته‌هاي اين عرصه را از آغاز، تا زمان نگارش كتاب[٢] (سال‌ ١٤١٩ق/١٩٩٩م يعني ده سال قبل) ٧٨ اثر معرفي كرده‌اند كه با خود اين اثر ٧٩ عنوان كتاب مي‌شود. گفتني است اين تعداد، كتاب‌هاي منتشر شده و مطبوع است و قهراً اگر تعداد كتب غير مطبوع بدان افزوده شود، اين آمار بيشتر خواهد شد. تحليل اين آثار از جهات گوناگون مي‌تواند افق‌هايي را براي پژوهش‌هاي بيشتر در زمينه احاديث جعلي و ضعيف بگشايد. در اين مقاله مطالبي را، بر پايه كتاب ياد شده، در دو قسمت عرضه مي‌داريم: نخست. گزارشي از كتاب‌هاي الموضوعات بر اساس قرون، تعداد نويسندگان و فراواني آنها و نيز سبك آنها ارائه داده و سپس به تحليل اين نگارش‌ها در چهار محور پرداخته و در پايان، نتايج پژوهش را عرضه مي‌داريم.

[١] استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقيقات.

[٢]. همان، ج٣، ص٣٨٨.