علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٤٦ - علی بن محمد نوفلی و کتاب الاخبار
موارد نقل شده از نوفلی در متون کهن
١. قدیمیترین مؤلفی که از نوفلی نقل کرده و کتاب او برجای مانده، محمد بن حبیب (م ٢٤٥ق) است. روایت وی در کتاب کتاب المنمق[١] با عنوان «حديث يوم ذي ضال و هو يوم القصيبة» آمده و نوفلی خبر را از پدرش نقل کرده است.
٢. نویسنده المحاسن و الاضداد ـ که به جاحظ (م ٢٥٥ق) منسوب شده است ـ خبری دربارۀ منصور و همسرش ام موسی حمیریه از نوفلی نقل کرده است.[٢]
٣. عمر بن شبه (م ٢٦٢ق) خبری دربارۀ امام علی٧ و امامه.[٣]
٤. احمد بن یحیی بلاذری (م ٢٧٩ق) سه روایت در انساب الاشراف.
ـ خبری دربارۀ وفات سکینه دختر امام حسین٧.[٤]
ـ خبری دربارۀ عباس بن عبدالمطلب.[٥]
ـ خبری دربارۀ عبدالله بن زبیر و عبدالله بن جعفر.[٦]
٥. نویسنده اخبار الدولة العباسیه (میانه قرن سوم) سه مورد.[٧]
٦. تاریخ یعقوبی (م ٢٨٤ق).[٨]
٧. تاریخ طبری (م ٣١٠ق) پانزده مورد.[٩]
٨. صولی (م ٣٣٥ق) در الاوراق قسم اخبار الشعراء، پنج مورد.[١٠]
٩. مسعودی (م ٣٤٦ق) در مروج الذهب، به نظر میرسد تنها کسی که از کتاب نوفلی با عنوان کتاب الاخبار یاد کرده، علی بن حسین مسعودی است. وی در مقدمه کتاب مروج الذهب، ضمن برشمردن مورخان برجستهای مانند ابومخنف، واقدی، ابن کلبی، ابن شبه، زبیر بن بکار، مداينی، قاسم بن سلام و بسیاری دیگر، از علی بن محمد بن سلیمان نوفلی یاد کرده است که نشان از جایگاه مهم نوفلی در تاریخ نویسی اسلامی دارد.[١١] مسعودی، در چندین مورد، در کتاب مروج از نوفلی نقل کرده و از آن میان، در
[١]. بصائر الدرجات، ص٢١٢؛ الكافي، ج١، ص٢٣١.
[٢]. تهذيبالأحكام، ج٢، ص١٢١؛ علل الشرائع، ج٢، ص٣٦٤، ثواب الاعمال، ص٤٢.
[٣]. التهذیب، ج٦، ص٢١١.
[٤]. الکافی، ج٦، ص٩٦ - ٩٧.
[٥]. همان، ج٦ ص٢٢٤.
[٦]. همان، ص٢٢٥.
[٧]. همان، ج٧ ص٣٨.
[٨]. همان، ج٢، ص٦٥.
[٩]. الاستبصار، ج١، ص٤٥٨.
[١٠]. التهذیب، ٢، ص٣١٥.
[١١]. موارد دیگر عبارتاند از:
١٤. الکافی، ١، ص٥٠١؛ الارشاد، ج٢، ص٣٠٤ ـ ٣٠٥.
١٥. علل الشرائع، ج١، ص٧١ -٧٢؛ قصص الانبیاء راوندی، ص٢١٣.
١٦. کامل الزیارات، ص٣٢٤ ـ ٣٢٦، روایت اول، باب ١٠٨ به همراه دو روایت مفصل دیگر از همین باب به شماره ٢ و ٨، ص ٣٢٧ ـ ٣٣٠ و ٢٣٣ ـ ٣٣٤.
١٧. دلائل الامامة، ص٢١٩.
١٨. امالی الطوسی، ص٤٥٣.
١٩. امالی الصدوق، ص٤٥٨ ـ ٤٥٩؛ التوحید، ١٧٦؛ علل الشرائع، ج١، ص١٣٢، و ر.ك: من لایحضره الفقیه، ج١، ص١٧٩.
٢٠. امالی الصدوق، ص٤٦٥.
٢١. الامالی الشجریة، ج١، ص٢٠٧.