اجری برای هر مک‌زدن کودک معادل آزاد کردن گرفتاری از خاندان اسماعیل قرار داده شده است.[١] در حدیث دیگر بیان شده است که با هر مک کودک و نوشیدن شیر مادر، در روز قیامت، بین دست‌های مادر نوری متصاعد می‌شود که سبب خوش‌آمد از اولین تا آخرین بینندگان می‌شود.[٢] و پس از قطع شیردهی، تمامی گناهان مادر شیرده پاک می‌شود.[٣] با این حال، مادر برای انتخاب شیردهی آزاد است و در پذیرفتن و یا در نپذیرفتن آن مختار است. از امام صادق٧ در باره شیردهی سؤال شد، فرمود:

زن آزاده به شیردهی فرزند اجبار ندارد و زن کنیز (غیر آزاد) مجبور می‌شود.[٤]

اهمیت شیر از دیدگاه قرآن و حدیث به نحوی است که شیردهی توسط زنی دیگر سبب ایجاد حرمت ناشی از شیردهی می‌شود. این معنا از مختصات شریعت اسلامی است و شارع اسلام حكم مادری و فرزندی را ما بین طفل و زنی كه او را شیر داده، برقرار كرده است؛ همان‌طور که قرآن فرمود:

وَ أُمَّهاتُكُمُ اللَّاتِی أَرْضَعْنَكُمْ.[٥]

از نظر علوم تجربی، شیردهی دارای اهمیت زیادی است. آغاز زندگی نوین بعد از تولد، در حقیقت، ادامه زندگی داخل رحمی است. ادامه سیر تکاملی و رشد سریع سیستم‌های عصبی، قلبی و عروقی، آنزیمی و فاکتورهای اختصاصی و ایمنی بخش نوزاد احتیاج به اسیدهای آمینه، چربی‌ها، مواد قندی، املاح و ویتامین‌های اختصاصی متناسب با اعمال فیزیولوژیکی نوزادان دارد. بهترین غذا برای نوزاد، شیر مادر است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که حداکثر دوران آسیب‌دیدگی مغز در اثر سوء تغذیه بین سه ماه آخر بارداری و شش ماهگی پس از تولد است. از طرفی، گروهی اعتقاد دارند که چهار ماه آخر بارداری و شش ماه بعد از تولد، بحرانی‌ترین دوره برای تغذیه جنین و شیرخوار است. بنابراین، تغذیه کافی مادر در سه ماهه آخر بارداری و انتقال مواد مغذی از جفت به جنین و نیز تغذیه کودک در دو سال اول زندگی از نظر رشد مغز دارای اهمیت بسیاری است.[٦]

بهترین غذا برای کودک شیرخوار

شیر مادر هر نوزاد، برای وی بهترین غذا است. شیر مادر پر برکت و بهترین شیر برای شیرخوار است.

امیر المؤمنین علی٧ فرمود:

هیچ شیری برای کودک پر برکت‌تر از شیر مادر نیست.[٧]

پیامبر خدا٦ فرمود:

[١]. شرح نهج البلاغه، ج٧، خ١١٤، ص٢٠٧.

[٢]. همان، ج٩، خ١٥٨، ص١٦٢.

[٣]. همان، ج١٣، خ٢٣٨، ص١٣٠.

[٤]. همان، ج٤، خ٥٧، ص٩٩.

[٥]. همان، ج٧، خ١١٥، ص٢١٩؛ همچنین ر.ك: «جستاری در کنیه و فرهنگ عربی اسلامی».

[٦] دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث.

[٧]* استادیار دانشگاه آزاد اسلامي ـ واحد علوم و تحقیقات.