با توجه به مطالب گفته شده، چون كه محمد بن موسي الهمداني در هر دو طريق ابن‌قولويه به زيارت عاشورا وجود دارد، پس نمي‌توان به نقل‌هاي ابن‌قولويه اعتماد كرد. اما بقيه افراد موجود در طرق وي را به دليل این‌که بعضي‌ها در سند شيخ تكرار مي‌شوند، بررسي خواهيم كرد.

٣. محمد بن خالد الطيالسي

نجاشي فقط او را معرفي كرده است:

محمد بن خالد بن عمر الطيالسی التميمی ابو عبدالله كان يسكن الكوفه في صحرا و جرم... .[١]

شيخ طوسي نيز در رجالش درباره او گفته است:

يكّنی اباعبدالله روی عنه حميد اُصولاً كثيرة.[٢]

البته قدحي از سوي ديگر رجاليان درباره‌اش مطرح نشده است و همچنين شايد روايت مشايخ بزرگ حديثي از او دليل بر وثاقت او باشد.[٣] البته ممكن است گفته شود این‌که شيخ گفته «روي عنه حميد اصولاً كثيرة»، بر مدح او دلالت دارد.[٤]

همچنین آیةالله شبیری سه دلیل برای اثبات وثاقت وی ذکر کرده است: اول، روایت محمد بن علی بن محبوب ـ که از بزرگان امامیه است ـ از وی، و این دلیل بر اعتماد به او بوده است؛ دوم، وقوع طیالسی در طریق بزرگان ثقات به برخی از کتب، مثلاً محمد بن جعفر رزاز ـ که از ثقات علمای شیعه است ـ از طریق محمد بن خالد طیالسی کتاب سیف و محمد بن معروف را روایت کرده است؛ سوم، روایت جمعی از بزرگان و ثقات علمای شیعه از او؛ مانند سعد بن عبدالله، سلمة بن خطاب، محمد بن حسن صفار و... .[٥]

٤. سيف بن عميره

نجاشي او را ثقه و از اصحاب امام صادق٧ و امام كاظم٧ مي‌داند.[٦] شيخ طوسي نيز در كتاب الفهرست او را ثقه مي‌داند[٧] و در كتاب رجالش او را از اصحاب امام صادق٧ و امام كاظم٧ معرفي كرده است؛[٨] ولي ابن‌شهرآشوب دربارۀ او مي‌گويد: ثقه است و از اصحاب امام كاظم٧ است و واقفي است.

بزرگان رجال با اين گفته ابن‌شهرآشوب مخالفت كرده‌اند. آیة‌الله خويي مي‌گويد هيچ كس نگفته كه سيف، امام رضا٧ را درك كرده است. پس چگونه مي‌تواند واقفي مذهب باشد. بنابراین به نظر ايشان، اين نسبت يا سهو قلم است يا اشتباه نسخه‌بردار.[٩]

[١]. مجمع الرجال، ج٦، ص٥٩.

[٢]. رجال النجاشي، ص ٣٣٨ ، ش٩٠٤.

[٣]. معجم رجال الحديث، ج١٧، ص٢٨٣، ش١١٨٤٧.

[٤]. قاموس الرجال، ج٩، ص٦١٢، ش٧٣١٣.

[٥]. همان.

[٦]. رسائل و مقالات، ج٣، ص٤١٨.

[٧]. آية‌الله خويي اين تضعيف را مي‌پذيرد، اما مي‌گويد: مگر این‌که [اين تضعيف] با توثيق ابن‌قولويه معارض است و نتيجه آن، عدم توجه به روايت محمد بن موسي الهمداني است؛ چرا كه يك توثيق با يك تضعيف تعارض كرده و وي مجهول الحال مي‌شود. (براي مطالعه بيشتر ر.ک: معجم رجال الحديث؛ ج١٧، ص ٢٨٣ ، ش١١٨٤٧)

[٨]. رجال النجاشي، ص٣٤٠، ش٩١٠.

[٩]. رجال (الطوسي)، ص٤٤١، ش٦٣٠٤.