علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٢٣ - ديدگاههاي استاد محمد باقر بهبودي در گزينش احاديث صحيح
ويليام صوري اخذ و ارائه ميكند؛[١] چنان كه جوین ويل[٢]، تریپولي[٣] و ريكولدو دامونت كروس[٤] نیز تحت تأثير ويليام، چنين ادعايي را ابراز ميكردند.[٥]
كم اطلاعي و ناآگاهي نسبت به شيعه و معرفي نادرست آن از سوي غربیان تنها، به دوران
نبردهاي صليبي اختصاص نداشت و حتي تا زمانهاي بعد نيز ادامه يافت[٦]. البته بحث از زمينهها،
علل و روند خاص مطالعات شیعي غربيان بسيار گسترده است[٧]، ليكن در تمامي مطالعات و معرفيهاي هر چند نادرست و محرَّف از شيعه، ملاحظه ميشود موضوعي كه توجه غربيان را بیشتر به خود جلب کرده، علي بن ابي طالب٧ است كه در اکثر جاهايي كه سخنی از شيعه به میان می آید، نام ایشان
ذكر ميگردد.
علل توجه غربيان به علي٧ در قرون وسطي
علاوه بر معرفي محرّف علي٧ در برخي كتب لاتيني[٨] و تكرار آنها در دورههاي معاصر[٩] غربيان به دلايلي ديگر نيز به علي٧ و مباحث و مسايل مربوط به وي توجه كردهاند. چنان كه ميدانيم يكي از عناصر مهم شركت كننده در جنگ صليبي اول، شواليههای (جوانمردان) مسيحي بودند كه طبق آگاهيهايي كه درباره علي٧ و شخصيت وي كسب کرده بودند، ميپنداشتند بهترين شواليه و ارزندهترين خلفاي راشد، علي٧ است.[١٠] اين مسائل باعث شد شخصيت، آراء و احياناً آثار ايشان از همان ابتدا، مورد توجه غربیانِ درگير و مواجه با اسلام و مسلمين قرار گيرد و زمينه ايجاد ادبياتي گسترده را در باب حضرت و مسايل مربوط به ايشان فراهم آورد. در اين نوشتار، به بخشي از آن آثاری كه درباره نهجالبلاغه شكل گرفته است، اشاره ميكنيم.
آغاز فعاليتهاي علمي غربيان درباره نهجالبلاغه
همانگونه که پیشتر آمد، نهجالبلاغه از دير باز مورد توجه ادباي مسلمان بوده و ايشان پيوسته به تلخيص، شرح و تأثيرپذيري از آن مشغول بودهاند[١١]و[١٢] از سوي ديگر، يكي از نخستين گامهاي غربیان
[١]* استاديار دانشگاه زنجان. [email protected]
[٢]. نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، ص ید.
[٣]. همان.
[٤]. براي نمونه، ر.ک: وصیت نامه، ص٥.
[٥]. نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، ص ح.
[٦]. همان، ص ز ح.
[٧]. Assassin، (حشاشين).
[٨]. «اسلام از دریچه چشم مسیحیان»، ص١٠٧ـ ١٠٨؛
Islam and the west p.٣٤٩; Western studies of shi’a Islam, p.٣١٠.
[٩]. مطالعات اسلامی در غرب انگلیسی زبان، از آغاز تا شورای دوم واتیکان، مثلاً ص٢٠.
[١٠]. «گذری بر مطالعات شیعی در غرب» ص١٥٤ـ ١٥٨؛Western Studies of Shi'a Islam, p.٣١.
[١٤٧٨]. William of tyre.
[١١]. تاریخ الحروب الصلیبیۀ، الأعمال المنجزه فیما وراء البحار، ج١، ص١٤٦- ١٤٧؛ نیز برای آرای افرادی چون مارکوپولو، نک: «گذری بر مطالعات شیعی در غرب»، ص١٦٥ـ١٦٦.