علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٣٥ - پژوهشهاي خاورشناسان درباره نهجالبلاغه
انتساب به «نوفلي» مربوط به کسانی است که از نسل نوفل بن حارث بن عبدالمطلب هستند. بنابراین، او نیز هاشمی است؛ چنان كه شماري از احفاد وي نيز دقيقاً به عنوان هاشمي شناخته ميشوند.
ارتباط و اتصال ميان علي بن محمد نوفلي ما با نوفل بن حارث بن عبدالمطلب در اسناد موجود آمده است. محمد بن بحر شیبانی رُهنی، دانشمند امامی قرن سوم و اوايل قرن چهارم، در اثر مفقود او، با عنوان کتاب النحل بر اساس اطلاع ياقوت حموي، از اين سند ياد كرده است:
و قال في موضع آخر: حدثني سعد بن عبد الله بن أبي خلف، قال:حدثني أبو هاشم الجعفري، و قال فيه: حدثني النوفلي علي بن محمد بن سليمان بن عبد الله بن الحارث بن نوفل.[١]
در تاریخ الطبری[٢] نیز با این نسب از او یاد شده است:
ذكر علىُّ بن محمد بن سليمان بن عبد الله بن نوفل بن الحارث بن عبد المطلب، قال: ...
همچنين در همان[٣] روایتی از این نوفلی هست که باز مؤید همان نسب پيشگفته است.
ابوالحسن علی نوفلی، شیعی امامی و از اصحاب نزدیک امام هادی٧ بوده است و ما این مطلب را از چندین روایت درمییابیم.[٤]
در این باره شرح بیشتری خواهد آمد. برخی نقلهای وی از امامان متقدم با سندی کاملاً امامی است؛ مانند این سند که ابوالفرج خبر آن را آورده است:
نوفلي، عن حماد بن عيسى الجهني، عن معاوية بن عمّار، عن جعفر بن محمد.[٥]
زندگی او، بر حسب آنچه از پدر و خود او میدانیم، باید در نیمه دوم قرن دوم و نیمه نخست قرن سوم باشد. در این باره سه تاریخ داریم:
اول، در الاغانی روایتی است که حضور او را در حج در سال ١٩٨ق نشان میدهد:
حدثني عليّ بن محمد النّوفليّ قال، رأيت ابن مناذر في الحجّ سنة ثمان و تسعين و مائة، قد كفّ بصره، تقوده جويرية حرّة، و هو واقف يشتري ماء قربة، فرأيته وسخ الثّوب و البدن، فلما صرنا إلى البصرة أتتنا وفاته في تلك الأيّام.[٦]
دوم، در کتاب الامالی طوسی[٧] روایتی هست که نشان میدهد که او در سال ٢٤٥ق، برای ابن عمار ثقفی روایت کرده است.
سوم، باز روایتی که نشان میدهد او در سال ٢٥٠ق، برای ابن عمار روایت کرده است. در این سند آمده است که احمد بن عبیدالله ثقفی در سال ٣٢١ق، روایت کرد که نوفلی در سال ٢٥٠ق، برای او روایت کرده است که ... .[٨] اشکال این متن سال ٣٢١ق، برای روایت ابن عمار ثقفی است؛ زیرا منابع متعددی از جمله تاریخ بغداد متفق هستند که ثقفی در سال ٣١٤ق، درگذشته است، اما در اصل خبر نباید تردید کرد و به احتمال زیاد، اشتباهی در این تاریخ صورت گرفته است.
[١]. »A Sacred conception of Justice: The letter of Imam Ali to Malik al-Ashtar« PP.١١-١٢.
[٢]. Ibid, e.g.PP.١٢-١٣,١٦-١٧,٢١-٢٣, ٢٥,٢٧-٢٨ , ٣٣, ٣٥, ٣٩.
[٣]. Justice and Remembrance, through out.
[٤]. شیعهپژوهی و شیعهپژوهان انگلیسی زبان، ص٢٦٧ ـ ٢٦٨.
[٥]. همان، ص٢٦٨ ـ ٢٧١.
[٦]. Roxanne Marcotte.
[٧]. http://Nla.gov.aulanbd.b.b-an/NahjulBalagha.
[٨]». Ali ibn Abi Tailb« in Dictionary of literary Biography. Vol ٣١١. P.٤٧.