علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠٢ - بررسي روايات وارده در فضيلت اهل بيت در سورة انسان
ب. نقد متن روايت: اين روايت نيز شباهت زيادي به روايت صدوق دارد كه برخي موارد را در بررسي آن روايت بيان داشتيم و حال چند مورد را نيز به نقد ميكشيم:
١. در روايت آورده كه در شب ٢٥ ذي حجه، علي٧ و فاطمه٣ صدقه دادند و در روز ٢٥ همان ماه سوره «هل اتي» در مورد آن دو بزرگوار و حسنين نازل شده. اين نقل دلالت ميكند كه صدقه در يك شب واقع شده است؛ هر چند سيد بن طاووس در ادامه گفته كه بنابر بعضي اسانيدم، صدقه اهل بيت در سه شب واقع شده كه ممكن است كه اولين شب از آن سه شب، شب ٢٥ ذي حجه باشد؛ ولي نازل شدن سوره، قبل از اكمال عمل با اعطاي شب سوم، منطقي به نظر نميرسد.
٢. در اين روايت نيز پيشنهاد نذر از جانب پيامبر٦ انجام گرفته كه متفاوت با برخي روايات پيشين است و لذا اضطراب در روايت وجود دارد.
٣. در اين روايت، نذر حسنين٨ عنوان نشده است.
٤. قرض گرفتن علي٧ از شمعون بن حاريا خيبري مطرح است؛ هرچند اشاره دارد كه در روايات ديگر پشمريسي در مقابل جو مطرح شده است.
٥. در اين روايت آمده است كه فاطمه٣ پنج قرص نان تهيه كرد. حال، معقول اين است كه با آمدن فقير، يك يا چند قرص نان به او بدهند؛ نه اینکه همه غذا را بدهند و فرزندان و همسر را ـ كه واجبالنفقه هستند ـ گرسنه نگه دارند.
٦. در روايت آمده است كه علي٧، در هر سه نوبت، دستور داد كه غذا را به سائلان بدهند؛ درحالي كه علي٧ اختيار غذاي خود را دارد، نه بچههاي چهار يا پنج ساله را.
٧. وظيفه رئيس خانواده است كه ابتدا غذاي خانواده خود را تأمين كند؛ نه اینکه سه روز جز آب نخورند.
نقل ششم
بار ديگر، فرات بن ابراهيم كوفي، از محمد بن ابراهيم بن زكريا غطفاني، از ابوالحسن هشام بن احمد بن معاويه در مصر، از محمد بن بحر از روح بن عبدالله، از جعفر بن محمد٧، از پدرش، از جدش نقل ميكند كه حسنين مريض شدند... (مثل نقل قبلي، علي٧ فاطمه٣ و فضه نذر كردند، ولي پيشنهاد نذر را عمر مطرح كرد) و علي٧ از شمعون بن حارا پشم و جو ميگيرد تا دختر پيامبر٦ آن را بريسد... (بقيه داستان مثل قول صدوق در الأمالي است كه انفاق در سه روز به همراه مشاعره علي٧ و فاطمه٣ اتفاق افتاده است).
ايشان در ادامه ميگويد: علي٧ دوباره به بيرون رفت و از اباجبله، ديناري قرض گرفت و در مسير، آن را به مقداد داد؛ زيرا او را سزاوارتر به آن دانست و لذا گرسنه به منزل آمد و پيامبر٦ با ديدن حالت آنها، دعايي كرد و غذاي بهشتي عطا شد.[١]
[١]. المناقب (خوارزمي)، ج١، ص٣٥٨.