علی بن طاووس، اگر چه در رجال شناسی، بسان برادرش احمد مشهور نيست، اما در مواردی که
دربارۀ رجال احاديث و انتساب کتاب‌ها به مؤلفان اظهار نظر کرده، مورد توجه و اعتماد رجال شناسان و کتاب‌شناسان واقع شده است. گويا به همين جهت، سيد بحرالعلوم در کنار كشي، نجاشي، شيخ مفيد، شيخ طوسی، ابن شهرآشوب، علامة حلی و ابن داود ـ كه در دانش رجال شهره‌اند ـ از او و احمد ياد کرده است.[١]

تفرشي (م١٠٤٤ق)، سيد بحر العلوم (م١٢١٢ق)، کلباسی(م١٣١٥ق)[٢] و محدث نوري(م١٣٢٠ق) و.... از جملة رجال شناسان‌اند که به توثيقات و آرای رجالي ابن طاووس استناد كرده‌اند. ابن غضایری، محمد بن سنان، ابراهيم بن هاشم و جعفر بن علی بن احمد قمی، معروف به ابن رازی از جملة کسانی‌اند که ابن طاووس آنها را توثيق کرده و ديگران بر توثيق او اعتماد نموده‌اند.

سيد بحرالعلوم، در الفوائد الرجالية، ابن غضایری را با استناد به کتاب فرج المهموم ابن طاووس، (ص٩٧) ـ که وی را شيخ ثقه فقيه فاضل توصيف کرده ـ توثيق نموده است؛[٣] چنان که در توثيق محمد بن سنان به سخن ابن طاووس در فلاح السائل و... اعتماد کرده است. ابن طاووس در دفاع از محمد بن سنان متذکر شده که گويا تضعيف‌کنندگان او تنها بر طعن آگاهی يافته‌اند و از تزكيه و ثنا بر او بی‌خبر مانده‌اند. از نظر او، اين نگاه يک سويه به محمد بن سنان اختصاص ندارد؛ چرا که بيشتر ايرادها و طعن‌ها اين گونه است.[٤] سيد بحرالعلوم اين بخش از دفاع را ـ که ناظر به يکی از مبانی رجالی ابن طاووس است ـ مورد توجه قرار داده است. به نظر ابن طاووس، از جملة خطاها در طعن افراد ـ که بر اخبار تکيه دارد ـ آن است که به اخبار ناظر بر طعن بسنده شود و نگاهی جامع و فراگير نسبت به اخبار ناظر بر آن فرد صورت نگيرد.[٥] ديگر از مبانی رجالی ابن طاووس ـ که به آن توجه و عمل شده ـ دربارۀ آن دسته از اصحاب ائمه: است که به غلو متهم شده‌اند. از ديدگاه ابن طاووس، جلالت قدر و شدت اختصاص برخی از اصحاب به أهل عصمت: موجب انحطاط منزلت آنان نزد شيعه شده است؛ چه، ائمه: به دلیل شدت اختصاص برخی از اصحاب به آنها، آنان را بر اسرار آگاه کردند؛ اسراری که از اغيار نگه داشته می‌شد و نيز با آنان دربارۀ اموری گفتگو می‌کردند که اکثر شيعه قدرت تحمل و طاقت شنيدن و پذيرش آن را نداشتند. در نتيجه اکثر شيعه آنان را به غلو و ارتفاع قول و امثال اين دو نسبت دادند. سيد بحرالعلوم متذكر شده كه همين مطلب را شيخ أبوعلي حایري دركتاب رجالی منتهی المقال در شرح حال محمد بن سنان ذکر کرده است.

[١]. خاتمة المستدرک، ج٢، ص٤٤٨.

[٢]. الفوائد المدنیة، ص٧٩.

[٣]. خاتمة المستدرک، ج٢، ص٤٤٦.

[٤]. نقد الرجال، ج‌٣، ص‌٣٠٣ ـ ٣٠٤.

[٥]. معجم رجال الحديث، ج‌١٣، ص٢٠٢ ـ ٢٠٣.