و قد روي في قصة هاروت و ماروت عن جماعة من التابعين كمجاهد و السدي و الحسن البصري و قتادة وأبي العالية و الزهري و الربيع بن أنس و مقاتل بن حيان و غيرهم وقصها خلق من المفسرين من المتقدمين والمتأخرين و حاصلها راجع في تفصيلها إلى أخبار بني إسرائيل؛ إذ ليس فيها حديث مرفوع صحيح متصل الاسناد إلى الصادق المصدوق المعصوم الذي لا ينطق عن الهوى، و ظاهر سياق القرآن إجمال القصة من غير بسط و لا إطناب فيها فنحن نؤمن بما ورد في القرآن على ما أراده الله تعالى و الله أعلم بحقيقة الحال.[١]

ابن‌کثیر در تاریخ خود نیز روایات هاروت و ماروت را منسوب به کعب‌الاحبار و جزو روایات بنی‌اسرايیل معرفی کرده است.[٢]

ثعالبی تمام روایات هاروت و ماروت را ضعیف می‌داند و می‌گوید هیچ روایت صحیح یا ضعیفی از پیامبر٦ در این باره نقل نشده است. نيز محتوای آن با عقل قابل پذیرش نیست و تمام این روایات از کتب و افترائات یهود برگرفته شده است.[٣]

ابن‌جوزی نیز حدیث هاروت و ماروت را جزو احادیث مجعول دانسته و شماری از راویان آن را با استناد به منابع رجالی مجهول الحال و ضعیف معرفی کرده است.[٤] او در جای دیگر نیز این دست از روایات را به دور از صحت دانسته است.[٥]

ابن‌حجر حدیث «اتقوا الدنیا فلهی أسحر من هاروت و ماروت» را منکر و فاقد اصالت دانسته است.[٦]

قاضی عیاض، ضمن تأکید بر لزوم عصمت فرشتگان، معتقد است که هیچ روایت سقیم یا صحیحی
از پیامبر٦ درباره قصه هاروت و ماروت نرسیده، و روایات نقل شده از کتب و دروغ‌های یهود انتشار یافته است.[٧]

صالحی شامی می‌گوید:

و ائمة النقل لم یصححوا هذه القصة و لا اثبتوا روایتها عن علی و ابن عباس.[٨]

او از قرافی، از امامان مالکی، نقل می‌کند که گفته است:

هر کس درباره هاروت و ماروت معتقد باشد که آنان بخاطر گناهانشان به همراه زهره در سرزمین هند در حال عذابند‌، کافر است.[٩]

[١]. بحارالانوار، ج٦٥، ص٣١٠ ـ ٣١١.

[٢]. المستدرک علی الصحیحین، ج٢، ص٢٦٦.

[٣]. به نقل از:روح‌ المعانی، ج١، ص٣٤١.

[٤]. به نقل از:بحارالانوار، ج٦٥، ص٣١٠.

[٥]. تذکرة الموضوعات، ص١١٠، ١٧٣.

[٦]. کشف الخفاء، ج٢، ص٣٢٩.

[٧]. الجامع لاحکام القرآن الکریم، ج٢، ص٥٢.

[٨]. تفسیر ابن‌کثیر، ج١ ص٧٤.

[٩]. همان، ص١٤٣.