پيامبر٦ آنها را گرسنه ديد و جبرييل با يك سيني طلاكاري شده و با دُرّ و ياقوت مزَيّن شده آمد كه در آن، غذاها و نوشيدني‌هايي بود كه بوي مُشك و كافور از آن به مشام مي‌رسيد. اهل بيت: از آن خوردند، ولي لقمه‌اي از آن كاسته نشد. امام حسين٧ با لقمه‌اي از منزل خارج و يك زن يهودي گفت: اي خاندان گرسنه!‌ اين غذا از كجاست؟ مرا نيز از آن بده. امام حسين٧ دستش را دراز كرد تا به او دهد كه جبرييل آمد و از دستش گرفته، سيني را به آسمان برد. پس پيامبر٦ فرمود:‌ اگر حسين٧ نمي‌خواست آن تكه از غذا را به همسايه بدهد، ‌اين سيني پيش اهل بيتم مي‌ماند تا از آن تا روز قيامت بخورند و چيزي از آن كاسته نشود. و آية Gيُوفُونَ بِالنَّذْرِF[١] نازل شد و صدقه در شب ٢٥ ذي‌حجّه بود و Gهَلْ أَتَىF در روز ٢٥ همان ماه نازل شد.[٢]

نقد و بررسي روايت

الف. بررسي سند حديث

در قسمت اول، همه راويان از عامه‌اند و حديث، سند كامل ندارد و به صورت مرسل نقل شده است. قسمت دوم را نيز اصبغ بن نباته از اهل بيت: و ديگران از امام باقر٧ نقل كرده‌اند، كه باز به صورت مرسل نقل شده است.

شيخ، اصبغ بن نباته را از راويان امام علي٧ و امام حسن٧ برشمرده است[٣] و در الفهرست، ايشان را از خواص علي٧ برشمرده، بر او ترّحم كرده است كه عهدنامه مالك اشتر و وصيت علي٧ به محمد حنفيه را روايت كرده است.[٤] و مامقاني با تعبير ضبط از او ياد كرده است؛ ولي با اين وجود، به جهت مرسل بودن، ضعيف است.

ب. بررسي متن حديث

قسمت اول روايت، در روايت پيشين نقد شد. دربارۀ قسمت دوم روايت بايد گفت: اولاً، اجمالاً مي‌توان پذيرفت كه در عوض بخشش خاندان نبوت، طعامي آسماني براي آن خاندان آمده است، ‌ولي این‌که سيني از طلا و ياقوت و امثال آن باشد، به احتمال زياد افزودة قصه‌گوها و راويان قصه پرداز بوده باشد. ثانياً، معقول به نظر مي‌رسد كه چون امام حسين٧ خواست از آن طعام به زن يهودي بدهد، سيني طعام به عالم بالا رفت.

ثالثاً، اضطراب در روايت، در اينجا نيز مشهود است و آن، این‌که در روايات قبلي داشتيم كه وقتي پيامبر٦، اهل بيت: را در حال گرسنگي ديد، جبرييل سوره «هل اتي» را نازل كرد؛ ولي در اين روايت، جبرييل طعام آورده است.

[١]. رجال الطوسي، ص٣٠٣.

[٢]. الجرح و التعديل، ج٨، ص٣٠٤.

[٣]. الكافي، ج١، ص٥٣٣ و ٥٣٦؛ تاريخ مدينة دمشق، ج١٣، ص١٦٧ و ج١٤، ص١١٥.

[٤]. الكافي، ج١، ص٥١٠.